کد مطلب:106199 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:244

اسناد نهج البلاغه از ديدگاه ذهبي











چنانكه گفتيم بذر تشكيكي را كه ابن خلكان افشاند پس از سالها ثمره اش نمايان گشت و برخي از دانشمندان متعصب از اهل سنت تحقيق نكرده همان اشتباه را مرتكب شدند. از آن جمله ذهبي در «ميزان الاعتدال» (جلد 1، ص 102 -101) در شرح حال سيد مرتضي مي گويد: «علي بن الحسين موسوي (الشريف المرتضي المعتزلي) صاحب تصانيف بسيار در سال (430 ه.) در سن 80 سالگي فوت كرد، و او متهم است كه كتاب «نهج البلاغه» را وضع كرده و در بسياري از علوم به طور جدي شركت داشته و كسي كه كتاب او «نهج البلاغه» را مطالعه كند يقين پيدا خواهد كرد كه آن به دروغ به اميرالمومنين عليه السلام نسبت داده شده است».

پاسخ

تمام اشكالهايي را كه در پاسخ به ابن خلكان گفتيم، بر ذهبي نيز وارد

[صفحه 49]

است و از گفته ي او نيز معلوم مي شود كه كتاب «نهج البلاغه» را نديده و مطالعه نكرده و ندانسته آن را به سيد مرتضي نسبت داده است و با بي شرمي و وقاحت سيد شريف مرتضي را متهم به دروغ و جعل و تزوير ساخته و عجولانه دو قضاوت نادرست را انجام داده است:

1- آنجا كه گفته: «او (سيد مرتضي) متهم است كه كتاب «نهج البلاغه» را وضع كرده».

و حال آنكه اين كتاب هيچ ارتباطي به سيد مرتضي ندارد و كسي كه آن را جمع آوري كرده است سيد رضي است!!!

2- آنجا كه گفته: «كسي كه كتاب او «نهج البلاغه» را مطالعه كند يقين پيدا خواهد كرد كه آن به دروغ اميرالمومنين عليه السلام نسبت داده شده است».

اين قضاوت نيز نادرست است زيرا هزاران نفر از انديشمندان و بزرگان شيعه و اهل سنت «نهج البلاغه» را خوانده اند و حتي يك نفر از آنها ادعا نكرده كه چنين يقيني برايش حاصل شده باشد.

بلكه چنانكه گذشت ابن ابي الحديد آن دانشمند بزرگ اهل سنت در شرح خطبه ي (الهاكم التكاثر- 221) مي گويد: «من سوگند مي خورم به همان كسي كه تمام امتها به او سوگند ياد مي كنند، من اين خطبه را از پنجاه سال قبل تاكنون بيش از هزار بار خوانده ام و هر زمان آن را خوانده ام، ترس و وحشت و بيدراي عميقي تمام وجود مرا در بر

[صفحه 50]

گرفت و در قلب من اثر عميقي گذاشت و در اعضاي پيكرم لرزش انداخت...».[1].

از ذهبي متعصب بايد سوال شود چگونه ابن ابي الحديد با خواندن نهج البلاغه يقين نكرده كه آن خطبه ها به دروغ به اميرالمومنين عليه السلام نسبت داده شده است، بلكه آيا اينگونه تاثير معنوي عميق جز از سخنان شخصيتي همچون علي بن ابي طالب عليه السلام امكان پذير است؟!!!

[صفحه 51]


صفحه 49، 50، 51.








    1. شرح نهج البلاغه ابن ابي الحديد معتزلي، ج 11، صفحه ي 153.