کد مطلب:106207 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:286

شبهه ي 008











در بسياري از خطبه ها و كلمات قصار نهج البلاغه سختيهاي مرگ و ظلمت قبر و مشكلات جهان پس از مرگ بيان شده است و طبيعي است كه يادآوري اينگونه مسائل موجب سلب آرامش روحي و به وحشت افتادن مردم است، لذا بعيد به نظر مي رسد كه اينگونه سخنان مربوط به علي بن ابي طالب عليه السلام بوده باشد.[1].

پاسخ:

اولا: اگر يادآوري مرگ و قبر و قيامت و مانند آن براي جامعه مفيد نبوده و موجب سلب آسايش و آرامش جامعه است پس چرا در قرآن كريم و احاديث نبوي اين همه از آنها يادآوري شده است از جمله:

[صفحه 101]

(اينما تكونوا يدرككم الموت...)[2] «هر كجا كه باشيد شما را مرگ درمي يابد...».

(كل نفس ذائقه الموت)[3] «هر نفسي چشنده ي مرگ است».

(كل من عليها فان)[4] «تمام كساني كه بر زمينند فاني شوند».

(كل شي هالك الا وجهه)[5] «جز ذات او همه چيز نابود شونده است».

و در بسياري از كتب حديث شيعه و اهل سنت احاديثي از پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم به همين مضمون نقل شده است از جمله:

حديثي در كتاب «تحف العقول» از پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم مي خوانيم كه فرموده: «مالي اري حب الدنيا قد غلب علي كثير من الناس، حتي كان الموت في هذه الدنيا علي غيرهم كتب...»[6].

«(چه شده است؟) چرا مي بينم محبت دنيا بر بسياري از مردم غلبه كرده است، گويا مرگ در اين دنيا براي جز اينان نوشته شده و گويا مراعات حق براي جز اينان واجب مي باشد بلكه گويا آنچه را از خبر

[صفحه 102]

مردگان مي شنوند همانند مسافراني هستند كه به زودي باز خواهند گشت؟...».

و ثانيا: از آنجا كه ياد مرگ و قبر و قيامت در سازندگي انسان تاثير ه سزائي دارد لذا در تعاليم دين مبين اسلام اينهمه به آن ترغيب شده است زيرا اگر انسان پيوسته به ياد مرگ بوده و آمادگي لازم جهت فرارسيدن آن را داشته باشد نتايج ذيل حاصل شود:

داراي زندگاني شرافتمندانه اي خواهد بود.

در برابر قدرتهاي شيطاني و تمام طاغوتيان با دليري و شجاعت مي ايستد.

انساني كريم و داراي روحيه ي بذل و بخشش خواهد بود.

بر مال دنيا حرص و طمع نخواهد داشت.

در برابر مشكلات بردبار و صبور است.

در هر دو حال گرفتاري و گشايش شكر گذار است.

داراي عزمي راسخ و اراده اي مستحكم مي باشد.

با عزت زندگي مي كند و زير بار ذلت و منت كسي نمي رود.

در كارها با جديت به پيش مي رود و هيچگاه خسته نمي شود.

عنان گسيخته در پي شهوتراني نمي رود.

كارهاي دنيا را بدون شتاب زدگي انجام مي دهد (گوئي تا ابد در

[صفحه 103]

اين دنيا زندگي خواهد كرد) و در كارهاي آخرت جدي است و كار امروز را به فردا نمي اندازد (گوئي همين فردا خواهد مرد و از ثواب و پاداش آن محروم مي شود).

و از آنجا كه ياران خوب رسول خدا صلي الله عليه و آله و سلم پيوسته به ياد مرگ بودند، لذتهاي دنيا را ناديده گرفتند و با عزت زيستند و بسياري از آنان به شرف شهادت نائل شدند. و موجبات پيروزي و گسترش اسلام را فراهم ساختند.

و از آن هنگامي كه مسلمانان ياد مرگ را به فراموشي سپردند و به دنبال دنيا و لذتهاي مادي و شهوات رفتند و به هوا و هوسها رو آوردند، آن عزت و اقتدار خود را از دست دادند و از هر صدائي به خود مي لرزيدند و ظالمان بر آنها مسلط شدند.

از آنچه گذشت به اين نتيجه رسيديم كه پيوسته به ياد مرگ بودن موجب خودسازي و خشنودي پرودگار و به فراموشي سپردن آن موجب گمراهي و خشنودي شيطان است، و همين مطلب يكي از امتيازها و ويژگيهاي نهج البلاغه به شمار مي آيد و به همين علت- چنانكه گذشت- ابن ابي الحديد معتزلي در شرح خطبه ي «الهاكم التكاثر» مي گويد:

[صفحه 104]

پنجاه سال پيش تاكنون بيش از هزار مرتبه خوانده ام و در هر مرتبه تاثير جديدي بر من گذاشته است...».[7].

بنابراين اين شبهه نيز ناتمام است.


صفحه 101، 102، 103، 104.








    1. اثر التشيع في الادب العربي، ص 61.
    2. سوره ي نساء، آيه 78.
    3. سوره ي انبياء، آيه ي 35.
    4. سوره ي الرحمن، آيه ي 26.
    5. سوره ي قصص، آيه ي 88.
    6. تحف العقول، ص 29.
    7. شرح نهج البلاغه ابن ابي الحديد، ج 11، ص 153.