کد مطلب:117163 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:164

نهايت انديشي در كارها











انسان همواره در رابطه با اعمال و كارهايي كه انجام مي دهد، هدفي را تعقيب مي كند. و به شوق دستيابي به آن هدف دشواريها و سختي هاي كارها را پذيرا مي شود. اين هدف منظور در اعمال ارزش عمل را مشخص كرده و ميزان سرمايه گزاري و صرف تلاش و انرژي را در جهت رسيدن به آن معين مي كند. بنابراين در وراي هر عملي نتيجه و مقصودي مطرح است، كه اين نتيجه هميشه در پايان كار حاصل مي شود. امام علي (ع) در رابطه با انجام اعمال صالح و يا غير صالح، انسان را به پايان كار و نتيجه ي عمل هشدار مي دهد. در رابطه با اعمال صالح نهايت عمل را يادآور مي شود، كه براي كسب رضاي خداست و برخورداري از لطف و نعمت و

[صفحه 84]

رحمت الهي، در پرتو انجام عمل، لذا توجه به نهايت كار را در اعمال صالح سفارش مي كند، تا مبادا انسان از دشواريها و مشكلات عمل صالح بيمناك شده و دست از اقدام به آن بازدارد. عمل صالح، عملي است كه رضاي خدا را همراه دارد، بنابراين از آنجا كه در نهايت اين عمل رضا و رضوان الهي مطرح است و دستاورد انسان خشنودي حق تعالي مي باشد، پس همه ي سختي هاي آن را مي بايد به جان خريد و از موانع و مشكلات راه نهراسيد. و در رابطه با اعمال ناشايست نيز امام انسان را به نتيجه و نهايت عمل فرمان مي دهد، كه مراقب نهايت و نتيجه ي اين عمل نادرست و گناه باشيد، اگر چه در حال انجام كار خلاف لذت و بهره ي گذرا و ناپايداري براي شما فراهم باشد. چرا كه در نهايت غضب و عذاب الهي را در پيش رو داريد و هر آينه عذاب خداوند سخت دردناك است.

ابن ابي الحديد در شرح نهج البلاغه خود ذيل اين فراز از گفتار امام مي نويسد:

امرهم بلزوم العمل ثم امرهم بمراعاه العاقبه و الخاتمه و عبر عنها بالنهايه و هي آخر احوال المكلف التي يفارق الدنيا عليها اما مومنا او كافرا، او فاسقا و الفعل المقدر هاهنا: راعوا و احسنوا و اصلحوا و نحوذلك.[1].

«ايشان را به ضرورت عمل فرمان داد و سپس ايشان را به مراعات عاقبت و پايان كار دستور داد و از آن تعبير به نهايت كرد و آن پايان حال انسان مكلف است كه از دنيا جدا مي شود، در حالي كه يا مومن و يا كافر و يا فاسق است. فعل مقدر در اينجا: رعايت كنيد، نيكو كنيد، اصلاح كنيد و مانند اينهاست.»

علامه حاج ميرزا حبيب الله خوئي در شرح نهج البلاغه اش در اين رابطه مي نويسد:

[صفحه 85]

ثم تخلص من اوصاف القرآن و فضايله الي الامر بملازمه الاعمال فقال (العمل، العمل) اي لازموا العمل الصالح و راقبوا عليه (ثم النهايه، النهايه) اي بعد القيام بالاعمال الصالحه لا حظوا نهايتها و خاتمتها و جدوا في الوصول اليها.[2].

«پس از فراغت از بيان اوصاف و فضائل قرآن، فرمان به ملازمت با كارها داده و مي فرمايد (العمل، العمل) يعني ملازمت با عمل صالح داشته باشيد و نسبت به آن مراقب باشيد.(ثم النهايه، النهايه) و اينكه بعد از قيام در جهت اقامه ي عمل صالح و پايان و نهايت آن را ملاحظه كنيد و در جهت وصول به آن بكوشيد.»


صفحه 84، 85.








    1. شرح نهج البلاغه ابن ابي الحديد/ج 385:3.
    2. منهاج البراعه في شرح نهج البلاغه/ ج 204:10.