کد مطلب:1585 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:153

مسايل متفرقه اجاره


2201- مالي را كه مستاجر بابت اجاره مي دهد بايد معلوم باشد , پس اگر از چيزهايي است كه مثل گندم بـا وزن مـعـامـله مي كنند بايد وزن آن معلوم باشد , و اگر از چيزهايي است كه مثل پولهاي رايج با شماره معامله مي كنند بايد شماره آن معين باشد , و اگر مثل اسب و گوسفند است بايد اجاره دهنده آن را ببيند يا مستاجر خصوصيات آن را بگويد.



2202- اگـر زمـيني را براي زراعت اجاره دهد و مال الاجاره را حاصل همان زمين كه فعلا موجود نيست قـرار دهـد , و يا اين كه كلي در ذمه قرار دهد مشروط به آن كه از حاصل همان زمين پرداخت شود , اجاره صحيح نيست .



و اگر مال الاجاره بالفعل موجود باشد مانعي ندارد.



2203- كـسي كه چيزي را اجاره داده , تا آن چيز را تحويل ندهد حق ندارد اجاره آن را مطالبه كند , و نيز اگـر بـراي انجام عملي اجير شده باشد , پيش از انجام عمل حق مطالبه اجرت ندارد , مگر در موادري كه معمول است اجرت پيش از انجام عمل پرداخت شود , مانند اجير براي حج .



2204- هـر گاه چيزي را كه اجاره داده تحويل دهد , اگر چه مستاجر تحويل نگيرد , يا تحويل بگيرد , و تا آخر مدت اجاره از آن استفاده نكند , بايد مال الاجاره آن را بدهد.



2205- اگـر انـسان اجير شود كه در روز معيني كاري را انجام دهد و در آن روز براي انجام آن كار حاضر شـود , كـسـي كـه او را اجير كرده , اگر چه آن كار را به او مراجعه نكند , بايد اجرت او را بدهد , مثلا اگر خياطي را در روز معيني براي دوختن لباس اجير نمايد و خياط در آن روز آماده كار باشد , اگر چه پارچه را به او ندهد كه بدوزد , بايد اجرتش را بدهد چه خياط بي كار باشد , چه براي خودش يا ديگري كار كند.



2206- اگـر بعد از تمام شدن مدت اجاره معلوم شود كه اجاره باطل بوده , مستاجر بايد مال الاجاره را به مقدار معمول به صاحب ملك بدهد , مثلا اگر خانه اي را يك ساله به صد تومان اجاره كند بعد بفهمد اجاره بـاطـل بـوده , چنانچه اجاره آن خانه معمولا پنجاه تومان است , بايد پنجاه تومان را بدهد , و اگر دويست تـومـان اسـت در صـورتي كه اجاره دهنده صاحب مال يا وكيل مطلق او بوده و از اجاره معمولي خانه هم اطـلاع داشـته , لازم نيست بيش از صد تومان بدهد و اگر غير اينها بوده بايد دويست تومان را بپردازد , و نـيـز اگـر بعد از گذشتن مقداري از مدت اجاره معلوم شود كه اجاره باطل بوده , نسبت به اجرت مدت گذشته نيز اين حكم جاري است .



2207- اگـر چـيـزي را كه اجاره كرده از بين برود , چنانچه در نگهداري آن كوتاهي نكرده و در استفاده بـردن از آن هم زياده روي ننموده ضامن نيست , و نيز اگر مثلا پارچه اي را كه به خياط داده از بين برود در صـورتـي كـه خياط زياده روي نكرده و در نگهداري آن هم كوتاهي نكرده باشد , نبايد عوض آن را از او مطالبه كرد.



2208- هرگاه صنعتگر چيزي را كه گرفته ضايع كند ضامن است .



2209- اگر قصاب سر حيواني را ببرد و آن را حرام كند , چه مزد گرفته باشد , چه مجاني سر بريده باشد , بايد قيمت آن را به صاحبش بدهد.



2210- اگر حيواني را اجاره كند و معين نمايد كه چه قدر بار بر آن بگذارد.



چنانچه بيشتر از آن مقدار بار كند و آن حيوان بميرد , يا معيوب شود , ضامن است .



و نـيز اگر مقدار بار را معين نكرده باشند , و بيشتر از معمول بار كند و حيوان تلف شود , يا معيوب گردد ضامن مي باشد.



و در هر دو صورت اجرت زيادي را بر حسب معمول نيز بايد بدهد.



2211- اگـر حـيـوانـي را براي بردن بار شكستني اجاره دهد , چنانچه آن حيوان بلغزد , يا رم كند و بار را بشكند , صاحب حيوان ضامن نيست , ولي اگر به واسطه زدن مقدار غير معمول و مانند آن كاري كند كه حيوان زمين بخورد , و بار را بشكند ضامن است .



2212- اگـر كـسـي بچه اي را ختنه كند , و در كار خود كوتاهي نمايد , يا اشتباه كند مثل اين كه بيش از مـقـدار معمول ببرد , و آن بچه بميرد , و يا به او ضرر برسد ضامن است , و اما اگر كوتاهي يا اشتباه نكرده باشد , و بچه از اصل عمل ختنه بميرد , يا به او ضرر برسد , چنانچه در تشخيص اين كه آيا بچه ضرر مي بيند يا نه به او رجوع نشده باشد , و نيز او نمي دانسته كه بچه ضرر مي بيند ضامن نيست .



2213- اگـر پزشك به دست خود به مريض دوا بدهد , و يا براي او دوايي توصيه كند , و به واسطه خوردن دوا ضرري به مريض برسد , يا بميرد , پزشك ضامن است , هر چند در معالجه كوتاهي نكرده باشد.



2214- هـر گـاه پـزشك به مريض بگويد كه اگر ضرري به تو برسد ضامن نيستم , در صورتي كه دقت و احتياط خود را بكند و به مريض ضرري برسد يا بميرد , پزشك ضامن نيست .



2215- مـسـتـاجر و كسي كه چيزي را اجاره داده , با رضايت يكديگر مي توانند معامله را بهم بزنند , و نيز اگـر در اجـاره شرط كنند كه هر دو يا يكي از آنان حق بهم زدن معامله را داشته باشند , مي توانند مطابق قرارداد , اجاره را بهم بزنند.



2216- اگـر اجاره دهنده , يا مستاجر بفهمد كه مغبون شده است , چنانچه در موقع اجاره نمودن ملتفت نباشد كه مغبون است , مي تواند اجاره را بهم بزند , به تفصيلي كه در مساله ( 2132 ) گذشت .



ولـي اگـر در صـيـغـه اجاره شرط كنند كه اگر مغبون هم باشند حق بهم زدن معامله را نداشته باشند , نمي توانند اجاره را بهم بزنند.



2217- اگـر چـيـزي را اجاره دهد و پيش از آن كه تحويل دهد كسي آن را غصب نمايد , مستاجر مي تواند اجـاره را بهم بزند و چيزي را كه به اجاره دهنده داده پس بگيرد , يا اجاره را بهم نزند , و اجاره مدتي را كه در تـصرف غصب كننده بوده به ميزان معمول از او بگيرد , پس اگر حيواني را يك ماهه به ده تومان اجاره نمايد , و كسي آن را ده روز غصب كند و اجاره معمولي ده روز آن پانزده تومان باشد.



مي تواند پانزده تومان را از غصب كننده بگيرد.



2218- اگـر چـيـزي را كه اجاره كرده , ديگري نگذارد كه آن را تحويل بگيرد , و يا پس از تحويل گرفتن ديـگـري آن را غصب كند يا مانع از استفاده بردن از آن شود , نمي تواند اجاره را بهم بزند , و فقط حق دارد كرايه آن چيز را به مقدار معمول , از غصب كننده بگيرد.



2219- اگـر پـيـش از آن كه مدت اجاره تمام شود , ملك را به مستاجر بفروشد , اجاره بهم نمي خورد , و مستاجر بايد مال الاجاره را بدهد , و هم چنين است اگر آن را به ديگري بفروشد.



2220- اگـر پـيش از ابتداي مدت اجاره , چيزي را كه اجاره كرده از قابليت استفاده اي كه براي مستاجر تـعـيين گشته بيفتد , اجاره باطل مي شود , و پولي كه مستاجر به صاحب ملك داده به او برمي گردد , و اگر طوري باشد كه بتواند استفاده مختصري از آن ببرد , مي تواند اجاره را بهم بزند.



2221- اگـر مـلـكـي را اجاره كند و بعد از گذشتن مقداري از مدت اجاره از قابليت استفاده اي كه براي مستاجر تعيين گشته بيفتد , اجاره مدتي كه باقي مانده باطل مي شود , و مي تواند اجاره مدت گذشته را بهم بزند , و اجرة المثل يعني اجرت معمولي آن مدت را بدهد.



2222- اگـر خانه اي را كه مثلا دو اطاق دارد اجاره دهد و يك اطاق آن خراب شود , چنانچه اجاره دهنده آن را به طور معمول بسازد كه با اطاق قبلي فرق بسيار پيدا مي كند حكم آن همان است كه در مساله پيش گـفته شد , و اگر اين چنين نباشد , پس اگر اجاره دهنده فورا آن را بسازد و هيچ مقداري از استفاده آن از بين نرود اجاره باطل نمي شود , و مستاجر هم نمي تواند اجاره را بهم بزند , ولي اگر ساختن آن به قدري طـول بـكـشـد كـه مـقداري از استفاده مستاجر از بين برود اجاره به آن مقدار باطل مي شود , و مستاجر مي تواند اجاره تمام مدت را بهم بزند , و براي استفاده اي كه كرده اجرة المثل بدهد.



2223- اگـر اجـاره دهـنـده يا مستاجر بميرد , اجاره باطل نمي شود , ولي اگر تنها منافع خانه در مدت حـياتش مال او باشد , مثلا ديگري وصيت كرده باشد كه تا او زنده است منفعت خانه مال او باشد , چنانچه آن خـانه را اجاره دهد , و پيش از تمام شدن مدت اجاره بميرد , از وقتي كه مرده اجاره باطل است , و اگر مـالـك فعلي آن اجاره را امضا كند صحيح مي شود , و وجه اجاره مدتي كه بعد از مردن اجاره دهنده باقي مانده به مالك فعلي راجع مي شود.



2224- اگر صاحب كار بنا را وكيل كند كه براي او عمله بگيرد , چنانچه بنا كمتر از مقداري كه از صاحب كـار مـي گـيرد به عمله بدهد , زيادي آن بر او حرام است و بايد آن را به صاحب كار بدهد , ولي اگر اجير شـود كه ساختمان را تمام كند , و براي خود اختيار بگذارد كه خودش بسازد يا به ديگري بدهد در صورتي كه مقداري خودش كار كرده و باقي را به كمتر از مقداري كه اجير شده به ديگري بدهد , زيادي آن براي او حلال مي باشد.



2225- اگر رنگرز قرار بگذارد كه مثلا پارچه را با نيل رنگ كند , چنانچه با چيز ديگر رنگ نمايد حق ندارد چيزي بگيرد.