کد مطلب:1596 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:157

احكام وديعه ( امانت )


2336- اگـر انـسـان مـالـي را به كسي بدهد و بگويد نزد تو امانت باشد و او هم قبول كند يا بدون اين كه حـرفـي بزنند صاحب مال بفهماند كه مال را براي نگهداري به او مي دهد و او هم به قصد نگهداري كردن بگيرد , بايد به احكام وديعه و امانت داري كه بعدا گفته مي شود عمل نمايد.



2337- امـانـت دار و كسي كه مال را امانت مي گذارد بايد هر دو بالغ و عاقل باشند و كسي آنها را مجبور نـكـرده بـاشـد پس اگر انسان مالي را پيش ديوانه يا بچه امانت بگذارد يا ديوانه يا بچه مالي را پيش كسي امـانت بگذارد , صحيح نيست بله جايز است بچه مميز مال ديگري را با اذنش نزد كسي امانت بگذارد و هم چنين بايد كسي كه امانت مي گذارد سفيه يا مفلس نباشد , ولي اگر مفلس باشد , ليكن مالي را كه امانت گـذاشـتـه از جـمله اموالي نباشد كه از تصرف در آنها منع شده اشكال ندارد , و نيز بايد امانت دار سفيه يا مفلس نباشد , در صورتي كه حفظ و نگهداري امانت مستلزم تصرف در مال خودش باشد.



2338- اگـر از بچه اي چيزي را بدون اذن صاحبش بطور امانت قبول كند , بايد آن را به صاحبش بدهد و اگـر آن چـيز مال خود بچه است , لازم است آن مال را به ولي او برساند و چنانچه پيش از رساندن مال به آنـان تـلـف شـود , بـايد عوض آن را بدهد , مگر از ترس آن كه مبادا تلف شود به قصد رساندن به صاحبش گرفته باشد كه در اين صورت اگر در نگهداري و رساندن آن كوتاهي نكند ضامن نيست .



و هم چنين است حال اگر امانت گذار ديوانه باشد.



2339- كـسي كه نمي تواند امانت را نگهداري نمايد , در صورتي كه امانت گذار ملتفت حال او نباشد بايد قبول نكند.



2340- اگـر انـسـان بـه صاحب مال بفهماند كه براي نگهداري مال او حاضر نيست و مال را از او نگيرد , چـنـانـچـه او مـال را بگذارد و برود و آن مال تلف شود , كسي كه امانت را قبول نكرده ضامن نيست , ولي احتياط مستحب آن است كه اگر ممكن باشد آن را نگهداري نمايد.



2341- كـسـي كـه چـيزي را وديعه مي گذارد , هر وقت بخواهد مي تواند وديعه را بهم بزند , و هم چنين كسي هم كه امانت را قبول مي كند , هر وقت بخواهد مي تواند وديعه را بهم بزند.



2342- اگر انسان از نگهداري امانت منصرف شود و وديعه را بهم بزند , بايد هر چه زودتر مال را به صاحب آن يا وكيل يا ولي صاحبش برساند يا به آنان خبر دهد كه به نگهداري حاضر نيست , و اگر بدون عذر , مال را با آنان نرساند و خبر هم ندهد , چنانچه مال تلف شود , بايد عوض آن را بدهد.



2343- كسي كه امانت را قبول مي كند , اگر براي آن , جاي مناسبي ندارد , بايد جاي مناسب تهيه نمايد و طـوري آن را نگهداري كند كه مردم نگويند در نگهداري آن كوتاهي نموده است و اگر در اين امر كوتاهي كند و تلف شود , بايد عوض آن را بدهد.



2344- كـسـي كه امانت را قبول مي كند , اگر در نگهداري آن كوتاهي نكند و تعدي - يعني زياده روي - هم ننمايد و اتفاقا آن مال تلف شود ضامن نيست ولي اگر در نگهداري آن كوتاهي كند مثلا آن را در جايي بگذارد كه مامون از آن نباشد كه ظالمي بفهمد و آن را ببرد , يا تعدي كند يعني در مال به طوري كه مالك اذن نـداده تـصـرف نمايد مثلا لباس را بپوشد يا حيوان را سوار شود چنانچه تلف شود , بايد عوض آن را به صاحبش بدهد.



2345- اگـر صـاحـب مال براي نگهداري مال خود جايي را معين كند و به كسي كه امانت را قبول كرده بگويد كه بايد مال را در اينجا حفظ كني و اگر احتمال هم بدهي كه از بين برود , نبايد آن را به جاي ديگر ببري , نمي تواند آن را به جاي ديگر ببرد و اگر به جاي ديگر ببرد و تلف شود ضامن است .



2346- اگـر صـاحب مال براي نگهداري مال خود جايي را معين كند , ولي ظاهر كلامش آن باشد كه آن مـحـل در نـظـر او خـصوصيتي نداشته , بلكه يكي از موارد حفظ آن بوده , كسي كه امانت را قبول كرده , مـي تـوانـد آن را به جاي ديگري كه مال در آن جا محفوظ تر يا مثل محل اولي است ببرد و چنانچه مال در آنجا تلف شود ضامن نيست .



2347- اگـر صـاحـب مـال براي هميشه ديوانه يا بيهوش شود , وديعه باطل مي شود و كسي كه امانت را قـبول كرده بايد فورا امانت را بولي او برساند و يا به ولي او خبر دهد و اگر بدون عذر شرعي مال را به ولي او ندهد و از خبر دادن هم كوتاهي كند و مال تلف شود , بايد عوض آن را بدهد ولي اگر ديوانگي يا بيهوشي صاحب مال گاه گاهي است باطل شدن وديعه در اين صورت محل اشكال است .



2348- اگـر صـاحـب مال بميرد , وديعه باطل مي شود پس چنانچه مال بدون آن كه متعلق حق ديگري بـاشـد بـه وارث او منتقل شود بايد امانت دار مال را به وارث او برساند يا به وارث خبر دهد و چنانچه مال را بدون عذر شرعي به وارث ندهد و از خبر دادن هم كوتاهي كند و مال تلف شود ضامن است , ولي اگر براي آن كه مي خواهد بفهمد كسي كه مي گويد من وارث ميتم راست مي گويد يا نه , يا ميت وارث ديگري دارد يا نه , مال را ندهد و از خبر دادن هم كوتاهي كند و مال تلف شود ضامن نيست .



2349- اگـر صاحب مال بميرد و مال به ورثه او منتقل شود , كسي كه امانت را قبول كرده بايد مال را به هـمه ورثه بدهد , يا به كسي بدهد كه همه آنان گرفتن مال را به او واگذار كرده اند پس اگر بدون اجازه ديگران تمام مال را به يكي از ورثه بدهد ضامن سهم ديگران است .



2350- اگـر كـسـي كـه امـانـت را قبول كرده بميرد , يا براي هميشه ديوانه يا بيهوش شود وديعه باطل مـي شـود و وارث يـا ولـي او بايد هر چه زودتر به صاحب مال اطلاع دهد يا امانت را به او برساند , ولي اگر ديوانگي يا بيهوشي او گاه گاهي است باطل شدن وديعه در اين صورت محل اشكال است .



2351- اگر امانت دار نشانه هاي مرگ را در خود ببيند , چنانچه ممكن است , بايد بنابر احتياط امانت را به صـاحـب آن يـا ولي يا وكيل او برساند , و يا به او خبر دهد و اگر ممكن نيست بايد به طوري عمل كند كه اطـمـيـنان پيدا كند كه مال پس از وفات او به صاحبش خواهد رسيد , مثلا وصيت كند و شاهد بگيرد و به وصي و شاهد اسم صاحب مال و جنس و خصوصيات مال و محل آن را بگويد.



2352- اگـر امانت دار نشانه هاي مرگ را در خود ببيند و به وظيفه اي كه در مساله پيش گفته شد عمل نـكـنـد , ضامن آن امانت خواهد بود پس چنانچه آن از بين برود , بايد عوضش را بدهد , ولي اگر مرض او خوب شود يا بعد از مدتي پشيمان شود و به آنچه گفته شد عمل كند بنابر اظهر ديگر ضامن نيست .