کد مطلب:203 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:158

امانت (وديعه)
مسأله 1992ـ «وديعه» آن است كه انسان مال خود را به ديگري به عنوان امانت و به منظور حفظ و نگهداري بسپارد هر گاه اين مطلب را با صيغه لفظي بگويد، يا بدون اين كه صيغه اي بخواند به شخص امانتدار بفهماند كه مال را براي نگهداري به او مي دهد و او هم به همين قصد بگيرد، بايد به احكام وديعه و امانت كه بعداً گفته مي شود عمل نمايد.



مسأله 1993ـ خيانت در امانت حرام است و از گناهان كبيره است و اگر كسي امانتي را بپذيرد بايد در نگهداري آن كوتاهي نكند و هر وقت صاحب امانت از او بخواهد به او بدهد، خواه صاحب امانت مسلمان باشد يا غير مسلمان.







شرايط و احكام امانت



مسأله 1994ـ امانتدار و كسي كه مال را امانت مي گذارد هر دو بايد «بالغ» و «عاقل» باشند، بنابراين اگر بچّه نابالغ يا ديوانه مالي را نزد كسي امانت بگذارد صحيح نيست، همچنين نمي توان مالي را نزد بچّه نابالغ يا ديوانه امانت گذارد، ولي اگر مميّز باشد و وليّ او اجازه دهد مي تواند امانت را قبول كند.



مسأله 1995ـ هرگاه از بچّه يا ديوانه چيزي را بطور امانت قبول كند اگر آن چيز مال خود آن بچّه يا ديوانه است بايد به وليّ او برساند و نمي تواند به خود او بازگرداند و اگر مال شخص ديگري است بايد به صاحبش بدهد و در هر حال اگر آن مال تلف









[386]



شود بايد عوض آن را بدهد، ولي اگر كسي مالي را دست بچّه يا ديوانه اي ببيند كه ممكن است از بين برود و آن را بگيرد و در نگهداري آن كوتاهي نكند ضامن نيست.



مسأله 1996ـ كسي كه توانايي نگهداري امانت را ندارد نبايد آن را قبول كند، ولي اگر صاحب مال در نگهداري آن عاجزتر باشد و كسي هم كه بهتر حفظ كند وجود نداشته باشد، قبول كردن آن مانعي ندارد.



مسأله 1997ـ هرگاه انسان به صاحب مال بفهماند كه براي نگهداري مال او حاضر نيست، چنانچه او مال را بگذارد و برود و اين شخص مال را بر ندارد و آن مال تلف شود، كسي كه امانت را قبول نكرده ضامن نيست، ولي بهتر آن است كه اگر مي تواند آن را نگهداري كند.



مسأله 1998ـ كسي كه چيزي را امانت مي گذارد هر وقت بخواهد مي تواند آن را پس بگيرد و كسي هم كه امانتي قبول كرده هر وقت بخواهد مي تواند آن را به صاحبش بازگرداند.



مسأله 1999ـ هرگاه انسان از نگهداري امانت منصرف شود و وديعه را فسخ كند بايد هرچه زودتر مال را به صاحب آن يا وكيل يا وليّ او برساند، يا به آنها خبر دهد كه مالشان را ببرند و اگر بدون عذر مال را به آنها نرساند و خبر هم ندهد چنانچه تلف شود بايد عوض آن را بدهد.



مسأله 2000ـ هرگاه كسي امانتي را قبول كند اگر جاي مناسبي براي حفظ آن ندارد بايد تهيّه نمايد و طوري آن را نگهداري كند كه مردم بگويند در حفظ امانت كوتاهي نكرده است در غير اين صورت اگر تلف شود ضامن است.



مسأله 2001ـ كسي كه امانت را قبول نموده اگر در نگهداري آن كوتاهي نكرده باشد و زياده روي هم ننمايد و اتّفاقاً آن مال تلف شود ضامن نيست، ولي اگر به اختيار خودش آن را در جايي بگذارد كه گمان مي رود ظالمي بفهمد و آن را ببرد، چنانچه تلف شود ضامن است، مگر اين كه جايي بهتر از آن نداشته باشد و نتواند مال را به صاحبش يا كسي كه بهتر حفظ مي كند برساند.



مسأله 2002ـ هرگاه صاحب مال محلّي را براي نگهداري مال خود معيّن كند و به









[387]



امانتدار بگويد كه بايد آن را در اينجا حفظ كني و به جاي ديگر نبري، امانتدار حق ندارد آن را به جاي ديگر ببرد، مگر آن كه احتمال دهد در آنجا از بين مي رود و بداند چون آنجا در نظر صاحب مال براي حفظ بهتر بوده است گفته است بيرون نبر، ولي اگر نداند به چه جهت اين سخن را گفته بايد به جاي ديگر نبرد و اگر ببرد و تلف شود احتياط واجب آن است كه عوض آن را بدهد.



مسأله 2003ـ اگر صاحب مال جايي را براي نگهداري مال معيّن كند، ولي به امانتدار نگويد آن را به جاي ديگر نبر، چنانچه امانتدار احتمال دهد كه در آنجا از بين مي رود بايد آن را به جاي ديگري كه محفوظ تر است ببرد و چنانچه مال در جاي اوّل بماند و تلف شود ضامن است.



مسأله 2004ـ هرگاه صاحب مال ديوانه شود امانتدار بايد امانت را فوراً به وليّ او برساند، يا به او خبر دهد كه مال را ببرد و اگر بدون عذر شرعي اين كار را نكند و مال تلف شود ضامن است، مگر اين كه وليّ او اجازه دهد امانت به حال خود بماند.



مسأله 2005ـ هرگاه صاحب مال بميرد امانتدار بايد مال را به وارث او برساند، يا به او خبر دهد كه آن را ببرد و چنانچه در اين كار كوتاهي كند ضامن است، ولي اگر براي آن كه مي خواهد وارث را بشناسد، يا بداند ميّت وارث ديگري هم دارد يا نه، مال را ندهد و مال تلف شود ضامن نيست.



مسأله 2006ـ اگر صاحب مال بميرد و چند وارث داشته باشد، امانتدار بايد مال را به همه ورثه بسپارد، يا به كسي كه وكيل همه آنان باشد بنابراين، اگر تمام مال را فقط به يكي از ورثه بدون اجازه ديگران بدهد ضامن سهم ديگران است.



مسأله 2007ـ هرگاه امانتدار بميرد، يا ديوانه شود، وارث يا وليّ او بايد هر چه زودتر به صاحب مال اطّلاع دهد، يا امانت را به او برساند.



مسأله 2008ـ هرگاه امانتدار نشانه هاي مرگ را در خود ببيند چنانچه ممكن است بايد امانت را به صاحب آن يا وكيل او برساند و اگر ممكن نيست احتياط آن است به حاكم شرع دهد و اگر دسترسي ندارد بايد وصيّت كند و شاهد بگيرد و به وصي و شاهد اسم صاحب مال و جنس و خصوصيّات و محلّ آن را بگويد.