کد مطلب:208 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:168

غــصــب
مسأله 2175ـ «غصب» آن است كه انسان بر مال يا حقّ كسي از روي ظلم مسلّط شود، غصب يكي از گناهان كبيره است كه در قيامت مجازات سخت دارد و در دنيا عواقب دردناك، در روايتي از پيغمبر اكرم(صلي الله عليه وآله) آمده است كه هر كس يك وجب زمين ديگري را غصب كند در قيامت آن زمين را از هفت طبقه آن، مثل طوق به گردن او مي اندازند.



مسأله 2176ـ هرگاه كسي نگذارد مردم از مسجد يا مدرسه و پل و جاهاي ديگري كه براي عموم ساخته شده استفاده كنند، حقّ آنان را غصب نموده، همچنين اگر كسي در مسجد و مانند آن جايي براي خود مي گيرد و ديگري نگذارد از آن استفاده كند.



مسأله 2177ـ مسلّط شدن بر اموال بيت المال مسلمين بدون حق نيز غصب است و تمام احكام غصب را دارد و مسؤوليّتش از جهاتي بيشتر است.







احكام غصب



مسأله 2178ـ مالي را كه نزد كسي رهن (گرو) گذاشته اند اگر ديگري غصب كند، صاحب مال و طلبكار هر كدام مي توانند آن را از او مطالبه كنند و اگر از بين برود و عوض آن را بگيرند، آن عوض به جاي آن مال رهن خواهد بود.



مسأله 2179ـ واجب است شخص غاصب مالي را كه غصب كرده هر چه زودتر به









[422]



صاحبش برگرداند، و هر قدر تأخير كند گناه بيشتري براي او نوشته مي شود و اگر تلف شود بايد عوض آن را بدهد.



مسأله 2180ـ هرگاه از مالي كه غصب كرده منفعتي به دست آيد، مانند اين كه برّه اي از گوسفند غصبي متولّد شود، يا ميوه اي از باغ غصبي به دست آيد، تمام آن ملك صاحب مال است، هر چند غاصب هم زحمت كشيده باشد و اگر كسي خانه اي را غصب كند بايد مال الاجاره آن را در مدّتي كه دست او بوده مطابق معمول بپردازد، هر چند از خانه استفاده نكرده باشد و همچنين اموال ديگر مانند اتومبيل و غير آن.



مسأله 2181ـ هرگاه مالي را از بچّه يا ديوانه اي غصب كند، بايد آن را به وليّ او بازگرداند و اگر به دست آن بچّه يا ديوانه دهد و از بين برود ضامن است.



مسأله 2182ـ هرگاه دو يا چند نفر به اتّفاق هم مالي را غصب كنند هر كدام آنان ضامن قسمتي از آن مال است (اگر دو نفر باشند هر كدام نصف و اگر سه نفر باشند هر كدام ثلث آن را ضامن است) خواه به تنهايي مي توانسته آن را غصب كند يا نه.



مسأله 2183ـ هرگاه مالي را كه غصب كرده با چيز ديگري مخلوط شود، چنانچه جدا كردن آنها ممكن باشد بايد جدا كند و به صاحبش برگرداند، هر چند زحمت داشته باشد و اگر جاي دوردستي آن را قرار داده تمام مخارج رساندن آن مال به دست صاحبش بر عهده غاصب است.



مسأله 2184ـ اگر ظرف يا چيز ديگري را كه غصب كرده خراب نمايد بايد آن را با تفاوت قيمتي كه حاصل شده به صاحبش بدهد و اگر براي اين كه تفاوت را ندهد بگويد آن را مثل اوّلش مي سازم مالك مجبور نيست قبول كند و نيز مالك نمي تواند غاصب را مجبور كند كه آن را مثل اوّلش بسازد، فقط مي تواند تفاوت قيمت را بگيرد.



مسأله 2185ـ هرگاه مالي را كه غصب كرده طوري تغيير دهد كه از اوّلش بهتر شود، مثلاً طلاي غصبي را به صورت گوشواره و گردنبند درآورد، چنانچه صاحب مال بگويد آن را به همين صورت به من بده بايد بدهد، و نمي تواند براي زحمت خود









[423]



مزدي بگيرد، حتّي نمي تواند بدون اجازه مالك آن را به صورت اوّل بازگرداند و اگر بدون اجازه او آن را به صورت اوّل باز گرداند احتياط واجب اين است كه تفاوت قيمت را بدهد.



مسأله 2186ـ هرگاه مال غصبي را طوري تغيير دهد كه از اولش بهتر شود ولي صاحب مال براي منظور خاصّي بگويد بايد آن را به صورت اوّل درآوري واجب است چنين كند و اگر عيبي بر آن وارد شود و قيمت آن از اوّل كمتر گردد بايد تفاوت آن را به صاحبش بدهد.



مسأله 2187ـ هرگاه در زميني كه غصب كرده زراعت كند يا درخت بنشاند، زراعت و درخت و ميوه آن مال غاصب است، ولي بايد اجاره زمين را در مدّتي كه زراعت و درخت در آن بوده به صاحب زمين بدهد و چنانچه در اثناء كار صاحب زمين راضي نباشد كه زراعت و درخت در آن زمين بماند غاصب بايد فورا آن را بكند، هر چند باعث خسارت او شود و اگر نقصي در زمين پيدا شود بايد تفاوت قيمت را بدهد و غاصب نمي تواند صاحب زمين را مجبور كند كه زمين را به او بفروشد يا اجاره دهد، همچنين صاحب زمين نمي تواند غاصب را مجبور كند كه زراعت يا درخت را به او بفروشد.



مسأله 2188ـ هرگاه مالي را كه غصب كرده از بين برود در صورتي كه از چيزهايي باشد كه مثل و مانند آن معمولاً كمياب است مانند بسياري از حيوانات و بسياري از فرشهاي دست بافت، بايد قيمت آن را بدهد و اگر قيمت بازار آن فرق كرده باشد بايد قيمت روزي را كه تلف كرده بدهد و اگر از چيزهايي است مانند گندم وجو و بسياري از فرشهاي ماشيني، انواع پارچه ها و ظرفهايي كه با كارخانه ها درست مي شود كه معمولاً مثل آن فراوان است، بايد مثل همان چيز را كه غصب كرده بدهد، ولي بايد خصوصيّاتش مثل همان مالي باشد كه از بين رفته است.



مسأله 2189ـ هرگاه حيواني مانند گوسفند را غصب كند و از بين برود چنانچه در مدّتي كه نزد او بوده چاق شده سپس از بين رفته است، بايد افزايش قيمت آن را كه









[424]



به خاطر چاقي بوده نيز بدهد.



مسأله 2190ـ هرگاه مالي را كه غصب كرده غاصب ديگري از غاصب اوّل بگيرد و از بين برود احتياط آن است صاحب مال عوض آن را از هر كدام مطالبه كند بدهد.



مسأله 2191ـ هرگاه معامله باطلي انجام گيرد، مثلاً جنسي را كه بايد با وزن خريد و فروش كند بدون وزن معامله نمايد، نه خريدار مالك جنس مي شود و نه فروشنده مالك قيمت، ولي اگر هر دو قطع نظر از معامله راضي باشند كه در مال يكديگر تصرّف كنند اشكالي ندارد وگرنه مثل مال غصبي است و بايد آنها را برگردانند و در صورتي كه مال هر يك در دست ديگري تلف شود بايد عوض آن را بدهد، چه بداند معامله باطل بوده و چه نداند.



مسأله 2192ـ اگر مالي را از فروشنده بگيرد تا آن را درست ببيند و اگر پسنديد بخرد، اگر آن مال تلف شود احتياط واجب آن است كه عوض آن را به صاحبش بدهد.