کد مطلب:209 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:170

امـوال گمشـده (لُقَطِه)
احكام اموال گمشده



مسأله 2193ـ مال گمشده اي را كه انسان پيدا مي كند اگر نشانه اي ندارد كه با آن صاحبش معلوم شود (مانند يك اسكناس صد توماني يا يك سكه طلا) احتياط واجب آن است كه از طرف صاحبش آن را صدقه دهد و اگر خود او مستحق است مي تواند بردارد اگر مال مهمّي باشد احتياط آن است كه از حاكم شرع اجازه بگيرد.



مسأله 2194ـ هرگاه مالي را كه پيدا كرده نشانه دارد ولي قيمت آن كمتر از يك درهم است(1) چنانچه صاحب آن معلوم باشد نمي تواند بدون رضايت او آن را بردارد و اگر صاحب آن معلوم نباشد مي تواند بردارد و تملّك كند و از آن استفاده نمايد و در صورت تلف شدن لازم نيست عوض آن را بدهد، بلكه اگر قصد تملّك هم نكرده باشد و بدون تقصير او تلف شود دادن عوض آن واجب نيست.



مسأله 2195ـ احتياط واجب آن است كه اگر در حرم مكّه مالي كه قيمت آن به اندازه يك درهم يا بيشتر است پيدا كند آن را برندارد.



مسأله 2196ـ هرگاه مالي را كه پيدا كرده نشانه دارد و قيمتش به اندازه يك درهم يا بيشتر است، بايد آن را تا يك سال اعلام كند (چنانچه از روزي كه پيدا كرده تا يك هفته هر روز اعلام كند، بعد هفته اي يك بار تا آخر سال در محلّ اجتماع مردم كافي است) چه آن مال متعلّق به مسلماني باشد يا كافري كه در امان مسلمانان









ــــــــــــــــــــــــــــ



1. درهم عبارت است از 6/12 نخود نقره سكّه دار.



[426]



است اعلام كردن واجب است.



مسأله 2197ـ هرگاه به جاي اعلام كردن لفظي، اعلان كتبي در محلّي كه مركز رفت و آمد مردم است نصب كند و مردم آنجا غالباً باسواد باشند يا افراد باسواد اعلان را براي بي سوادان بخوانند و تا يك سال اعلان در آنجا بماند كافي است.



مسأله 2198ـ هرگاه قبل از فرا رسيدن يك سال، از پيدا كردن صاحب آن مأيوس شود و يا از اوّل مأيوس باشد كه صاحب آن را پيدا كند احتياط واجب آن است كه آن مال را از طرف صاحب اصلي اش به فقير بدهد.



مسأله 2199ـ هرگاه در يكي از حرمهاي مقدّس، يا مساجد، محلّي براي گمشده ها تعيين شود و مردم بدانند براي پيدا كردن گمشده خود بايد به آن محل مراجعه كنند و متصدّيان آن محل مورد اعتماد باشند، كافي است كه گمشده را به محلّ آن تحويل دهد و آنها تا يك سال بايد آن را نگهداري كنند و اگر صاحب آن پيدا نشد طبق مسأله بعد عمل نمايند و اگر در بعضي از شهرها چنين محلّي براي گمشده ها در نظر گرفته شود و مردم از آن باخبر باشند وظيفه اعلان كردن با سپردن گمشده به آن محل، از دوش مردم برداشته مي شود.



مسأله 2200ـ هرگاه تا يك سال اعلان كند و يا در محل اعلان شده نگهداري شود و صاحب مال پيدا نشود، پيداكننده مخيّر است يكي از چهار كار را انجام دهد: 1ـ آن را براي خود بردارد به قصد اين كه هر وقت صاحبش پيدا شد اگر آن مال موجود نيست، عوض آن را به او بدهد. 2ـ به صورت امانت براي او نگهداري كند. 3ـ از طرف صاحبش صدقه در راه خدا بدهد. 4ـ آن را به حاكم شرع بسپارد و احتياط مستحب صدقه دادن يا سپردن به حاكم شرع است.



مسأله 2201ـ هرگاه بعد از يك سال اعلان كردن، صاحب مال پيدا نشود و مال را به عنوان امانت براي صاحبش نگهداري كند و مال از بين برود چنانچه در نگهداري آن كوتاهي، يا زياده روي نكرده باشد ضامن نيست، ولي اگر از طرف صاحبش صدقه دهد اگر صاحبش پيدا شد و به صدقه دادن راضي نشد بايد عوض آن را به او بدهد.









[427]



مسأله 2202ـ هر كودك نابالغي مالي را پيدا كند احتياط واجب آن است كه وليّ او اعلان نمايد و چنانچه تا يك سال صاحب آن پيدا نشد مطابق يكي از دستورهاي چهارگانه گذشته، آنچه مطابق مصلحت كودك است عمل مي نمايد.



مسأله 2203ـ هرگاه در اثناء سال كه مشغول اعلان كردن است مال از بين برود ضامن نيست، مگر اين كه در نگهداري آن كوتاهي يا زياده روي كرده باشد.



مسأله 2204ـ هرگاه مالي را پيدا كند و به گمان اين كه مال خود اوست بردارد، بعد بفهمد مال او نيست، نمي تواند آن را در همان جا بيندازد، بلكه بايد مطابق دستوري كه گذشت تا يك سال اعلان نمايد و اگر با پاي خود آن را تكان دهد اين حكم را ندارد، هر چند خود اين كار اشكال دارد.



مسأله 2205ـ بايد درموقع اعلان كردن طوري بگويد كه نشانه هاي آن روشن نشود و اگر كسي آمد و نشانه هاي آن را داد بطوري كه اطمينان حاصل شد مال اوست بايد به او بدهد، ولي لازم نيست نشانه هايي را كه بيشتر اوقات صاحب مال هم ملتفت آن نيست بگويد.



مسأله 2206ـ مالي كه پيدا كرده اگر قيمت آن يك درهم يا بيشتر باشد چنانچه اعلان نكند و آن را در مسجد يا جاي ديگري كه محلّ اجتماع مردم است بگذارد و از بين برود، يا ديگري آن را بردارد كسي كه آن را در آغاز پيدا كرده است ضامن است.



مسأله 2207ـ هرگاه مالي پيدا كند كه اگر بماند فاسد مي شود مانند بسياري از غذاها و ميوه ها بايد تا مدّتي كه فاسد نمي شود آن را نگه دارد، بعد قيمت كند و خودش آن را مصرف نمايد يا بفروشد و پولش را نگه دارد و اگر صاحب آن پيدا نشد از طرف او صدقه دهد و احتياط مستحب آن است كه اگر دسترسي به حاكم شرع دارد از او اجازه بگيرد.



مسأله 2208ـ هرگاه مالي را كه پيدا كرده موقع وضو گرفتن و نماز خواندن همراه داشته باشد، در صورتي كه قصدش اين است كه آن را به اين وسيله حفظ كند تا به









[428]



دستور شرع درباره آن عمل نمايد اشكالي ندارد.



مسأله 2209ـ هرگاه كفش كسي را ببرند و كفش ديگري به جاي آن بگذارند، چنانچه بداند كفشي كه مانده مال كسي است كه كفش او را برده و اين كار عمداً انجام شده و دسترسي به آن شخص نيست، مي تواند آن را به جاي كفش خود بردارد و چنانچه دسترسي به حاكم شرع دارد از او اجازه بگيرد و هرگاه قيمت آن از كفش خودش بيشتر باشد بايد هر وقت صاحب آن پيدا شد زيادي قيمت را به او بدهد و اگر از پيدا شدن او مأيوس شود زيادي را از طرف صاحبش صدقه مي دهد، ولي اگر يقين دارد يا احتمال مي دهد كفشي كه مانده مال كسي نيست كه كفش او را برده، چنانچه از پيدا كردن صاحب آن مأيوس باشد بايد آن را صدقه دهد.



مسأله 2210ـ اگر مالي را كه پيدا كرده كمتر از يك درهم ارزش دارد در مسجد يا جاي ديگر بگذارد و از آن صرف نظر كند اگر كس ديگري آن را بردارد براي او حلال است.



مسأله 2211ـ در مواردي كه مال را از طرف صاحب اصلي آن در راه خدا صدقه مي دهند به سيّد يا غيرسيّد مي توان داد و اگر خودش مستحق باشد خودش نيز مي تواند بردارد.