کد مطلب:212956 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:166

تقيه اجتماعي
در زمان امام صادق عليه السلام تقيه اجتماعي نيز ابعاد گسترده تري مي يابد و با بررسي سيره امام و اصحاب او، به موارد فراواني از اين نوع تقيه برخورد مي كنيم. از جمله درباره آن حضرت داستاني بيان شده است، بدين گونه كه: آن حضرت هنگام شنيدن دشنام به علي عليه السلام از بعضي از مخالفان، خود را در پشت ستون مخفي كرده و پس از تمام شدن دشنام، به نزد آن مخالف آمده و به وي سلام كرده و با او مصافحه نمود. [1] .

در روايات فراواني آن حضرت دستور تقيه اجتماعي را براي اصحاب و ياران خود صادر مي فرمايد كه به چند مورد آن اشاره مي نماييم:

1. «كظم الغيظ عن العدو في دولاتهم تقية حزم لمن اخذ بها و تحرز من التعرض للبلاء في الدنيا؛ فرو بردن خشم از دشمن در زمان حكومت آنها به جهت تقيه، احتياط است براي كسي كه آن را عمل كند و دوري جستن از بلا در دنيا مي باشد.» [2] .

2. امام صادق عليه السلام در حديثي ضمن تفسير آيه اي از قرآن چنين مي فرمايد: ««قولوا للناس حسناً» [3] ، اي للناس كلهم مؤمنهم و مخالفهم، اما المؤمنون فيبسط لهم وجهه و اما المخالفون فيكلمهم بالمداراة لاجتذابهم الي الايمان فانه بأيسر من ذلك يكف شرورهم عن نفسه و عن اخوانه المؤمنين؛ اين كه خداوند مي فرمايد: «با مردم به نيكويي سخن گوييد.» يعني با همه مردم چه مؤمنان و چه مخالفان. اما با مؤمنان با گشاده رويي برخورد مي كند و با مخالفان با مدارا، تا آنها را به ايمان جذب نمايد، كه به آسان تر از اين مي توان شرور آنها را از خود و از برادران مؤمنش دفع كند.» [4] .

3.نيز مي فرمايد: «ان مداراة اعداءالله من افضل صدقة المرء علي نفسه و اخوانه؛ مدارا با دشمنان خدا از برترين صدقه هاي انسان براي حفظ خود و برادرانش مي باشد.» [5] .

4.امام در روايت ديگري نتيجه عالي «مدارا» را چنين بيان مي فرمايد: «من كف يده عن الناس فانما يكف عنهم يدا واحدة و يكفون عنهم ايادي كثيرة؛ كسي كه (با مردم مدارا كند و) از برخورد شديد با مردم دوري گزيند، در حقيقت او تنها يك دست (يك نفر) را از آزار مردم دور داشته، اما دست هاي (افراد) فراواني را از اذيت و آزار خود باز داشته است.» [6] .

5.امام صادق عليه السلام در روايتي مفصل، در بيان فرق بين حكومت بني اميه و امامت ائمه عليهم السلام مي فرمايد: «ان امارة بني امية كانت بالسيف و العسف و الجور و ان امامتنا بالرفق و التألف و الوقار و التقية و حُسن الخلطة والورع و الاجتهاد فرغبوا الناس في دينكم و فيما انتم فيه؛ حكومت بني اميه با شمشير، ظلم و جور سرپا بود و اما امامت ما با نرمي، الفت با همديگر، وقار، تقيه، خوش برخوردي، پرهيزكاري و اجتهاد همراه است. پس مردم را در دينتان و در آنچه شما برآنيد (امامت و ولايت)، تشويق كنيد.» [7] .


[1] بحارالانوار، ج 75، ص 411، ح 61.

[2] همان، ص 399، ح 38.

[3] بقره / 83.

[4] بحارالانوار، ج 75، ص 401، ح 42.

[5] همان.

[6] همان، ص 419، ح 73.

[7] وسائل الشيعه، ج 5، ص 430، ح 9.