کد مطلب:212966 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:157

تقيه كتمانيه
1.معلي بن خنيس روايت كرده: حضرت صادق عليه السلام فرمود: «يا معلي! اكتم امرنا و لاتذعه فانه من كتم امرنا و لم يذعه اعزه الله به في الدنيا و جعله نوراً بين عينيه في الآخرة يقوده الي الجنة. يا معلي! من اذاع امرنا و لم يكتمه اذله الله به في الدنيا و نزع النور من بين عينيه في الآخرة و...؛ اي معلي! طريقه ما را مخفي دار (سراً ترويج نما) و به طور آشكار منتشر منما، چه هركس امر ما را مكتوم داشته و نزد عامه مردم آشكار ننمايد، روش او را خدا در دنيا موجب عزتش نموده و در آخرت به شكل نوري بين دو چشم او ظاهر مي نمايد تا او را به سوي بهشت رهسپار كند. اي معلي! هركس ولايت و امر ما را آشكار نموده و از كتمان و مستوري خارج نمايد، خدا روش او را موجب خواري او در دنيا و برطرف شدن روشنايي بين دو چشمش در آخرت مي نمايد و روش او به شكل تاريكي بين دو چشمش در آمده تا او را به سوي آتش رهسپار نمايد. اي معلي! تقيه از دين من و دين پدران من است. كسي كه روشش تقيه نيست، بهره اي از دين ندارد. اي معلي! همان طور كه خدا دوست دارد آشكار (هنگامي كه اهل حق واجد اكثريت و قدرتمند هستند) عبادت شود، همچنين دوست دارد (هنگام ضعف و اقليت اهل حق) مخفي و به روش سري اطاعت گردد.» [1] .

با تفكر و دقت در اين روايت (صدراً و ذيلاً) گفتار ما در باب اين نوع تقيه نيز روشن شده و اين قسم تقيه هم به كيفيت مذكور استفاده مي شود؛ زيرا در صدر روايت، رئيس مذهب جعفري به گروه خود دستور داده، به طريقه و مسلك او و پدرانش كه در آن زمان در اقليت و ضعف بودند، به طور سري عمل نموده و از عامه مردم (اهل سنت) مخفي نگه دارند. در اثناي روايت، تقيه را از دين خود و پدران بزرگوارش معرفي كرده و در ذيل روايت، از اين عمل به «عبادت سري» تعبير فرموده است. اضافه بر اين، از تعبير ايشان از روش مذكور به «روشنايي دو چشم» استفاده مي شود: اين روش، طريق عمل به دين، راهنما و رساننده ما به واقعيات مذهب است و تقيه بايد متكفل عمل به تمام احكام يا مُعْظَم (اكثريت) آن باشد كه اين مقصود، انحصار به تقيه كتمانيه (اتخاذ طريق سري مطمئن در عمل به تمام احكام و ترويج آن) دارد. لذا مي توان گفت: تمام رواياتي كه در آن اطلاق دين بر تقيه شده، دلالت بر تشريع اين نوع و اين نحوه تقيه دارد. [2] .

2.حضرت صادق عليه السلام از پدران بزرگوارش، از حضرت اميرمؤمنان عليهم السلام نقل فرموده: «التقية ديني و دين اهل بيتي؛ تقيه، دين من و دين اهل بيت من است.» [3] .


[1] همان، باب 31.

[2] تقيه در اسلام، ص 59 ـ 65.

[3] مستدرك الوسائل، ميرزا حاجي نوري، كتاب امر به معروف، باب 23.