کد مطلب:224132 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:135

محيط علمي در عصر بني عباس
علل و اسبابي از مقتضيات محيط فراهم شد كه عصر بني عباس مخصوصا دوره هارون و مأمون عصر مشعشع علم و فضيلت اسلامي گرديد و اينك به اختصار به علل و عوامل ايجاد محيط علمي آن عصر مي پردازيم.

1 - تشويق و تكريم علم و علماء و دستور مؤكدي كه رسول اكرم صلي الله عليه و آله براي كسب علم فرمود و اخبار و احاديثي بسيار كه درباره تحصيل علم ولو به رفتن چين و زمان كسب علم از مهد تا لحد و معرفي مقام محصلين و طلاب علوم و مقام عالي معلم و متعلم و آن همه آيات و احاديث و اخبار و قصصي كه از علم و عالم و متعلم و انبياء و مرسلين كه آموزگاران بشري بوده اند و مقام علمي حضرت اميرالمؤمنين علي عليه السلام و بالا بردن سطح علم و دانش مسلمين و روشن كردن افق فكر و انديشه آن ها همه مؤثر در تقويت مباني علمي و تشويق و ترغيب و تحريض مردم به علم و دانش بود و اين مقدمات قدرت خود را در دوران بني عباس به ظهور رسانيد.

2 - فتوحات اسلامي و آشنائي كامل با ملل هند و آريائي و يونان و روم بود كه در اثر دست يافتن به كتب يوناني و آثار آريائي و هندي و مصري و فنيقي و كلده و آشور و قبطي و غيره اين حس دانش پژوهي تقويت شد كه آن ها را نقل و ترجمه و به اجراء و عمل بگذارند و عرب مسلمان با جنبش هاي سياسي و فتوحات متوالي در سايه رهبري قرآن و علماء و مخصوصا ايرانيان كه در اكثر اين نهضت علمي سهمي داشته اند سبب شد با ولعي شگفت آور همه كتب ملل مختلفه دنياي آن عصر به زبان عربي نقل و ترجمه و بحث و تحليل شود.

لذا كليه علوم عقلي و نقلي و فنون عملي و رياضي و فلكي از نجوم و هيئت طب و فلسفه همه در اسلام تمركز يافت و دولت عباسي كه متكي به ايرانيان غيور و با فضيلت و علم و دولت بود و خلافتش مرهون فداكاري آنان بود همه مكتب هاي جهاني را به دست دانشمندان مسلمان به مكتب علمي و تربيتي و ديني اسلام متمركز كرد.



[ صفحه 14]



حركت فكري و جنبش علمي در نقل كتب و علوم معقول و منقول به لغت عربي و در آوردن به صورت علوم قرآني و لغت و حديث يكي از فصول مهم تاريخ دوران بني عباس است كه كتب مشبعي درباره آن نوشته شده است در فن خطابه و خطباي هادي و مهدي و هارون و مأمون و ديوان مراسلات و مجالس مناظرات و احتجاجات و شعر و ادبيات هر يك محتاج به كتابي است كه منظور ما از ذكر آن فقط مقدمه براي اثبات مطالب آينده است [1] .


[1] عصر المأمون ص 178 - 168 - ج 1 - ضحي الاسلام ص - فجر الاسلام ص.