کد مطلب:224200 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:124

رواق هاي آستانه
در سابق گفتيم كه رواق رضوي مانند رواق حسيني نيست بلكه عبارت از چهار ساختمان است كه به دارالحفاظ و دارالسياده و توحيد خانه و دارالسعاده معروف است و ما از آن به رواق تعبير مي كنيم بدين قرار:

1- دارالحفاظ يا رواق جنوبي اين سالون بزرگ كه قبله حرم است متصل به ايوان مسجد جامع عالي بناي گوهرشاد است كه به امر بانو گوهرشاد زن ميرزا شاهرخ پسر امير تيمور ساخته شده و وجه تسميه آن به دارالحفاظ آن است كه حافظين قرآن مجيد را در آن جا جمع نمود و گرد آمده به تلاوت مشغول مي شوند و به آدابي مخصوص دوازده امام خواجه نصير خوانده مي شود. اين بنا مربع مستطيل است به طول 5 / 15 ذرع و عرض 5 / 7 ذرع در دارالحفاظ مقابل درب حرم صفه اي است كه قبر عباس ميرزا نايب السلطنه در آن جا است و از آن مقبره پنجره اي به مسجد گوهرشاد نصب شده بين دارالحفاظ و دار السياده صفه بزرگي است كه در آن دو صفه كوچك است در صفه اول قبر جلال الدوله پسر ناصرالدين شاه و در صفه دوم قبر سلطان مراد ميرزا حسام السلطنه فرزند عباس ميرزا است و از آن جا به خزانه مبارك مي رود.

و از صفه بزرگ به كشيك خانه و كتابخانه مي رود و در صفه اين راه رو قبر ركن الدوله برادر ناصرالدين شاه است.

دارالحفاظ از سنگهاي مرمر عالي فرش شده و طاق آن از آينه تزيين گشته و از مينا نقاشي شده و بالاي ازاره قصيده ي حكيم قاآني حجاري شده كه مطلعش اين است:



زاده خير البشر فرمانرواي خير و شر

مهبط وحي و كرامت معدن صدق و سداد



بضعه موسي بن جعفر بوالحسن كز غير حق

جسته در مقصوره ي وحدت روانش انفراد



2- توحيد خانه يا رواق شمالي

توحيد خانه كه از زاويه ايوان طلاي صحن جديد وارد آن مي شود و پشت سر مبارك و



[ صفحه 196]



هم در مسجد بالاي سر سر در مي آورد از آثار عالم بزرگوار ملا محسن فيض كاشاني مي باشد طولش از مغرب به مشرق 5 / 16 ذرع و عرض آن مختلف است زيرا روبروي ضريح شبكه نقره مربع است كه در صحن مي باشد و طرفين آن صفه مانند غير متساوي الاضلاع است و در صفه شمالي توحيد خانه قبر ميرزا محمد خان سپهسالار است كه در 1284 در مشهد فوت نمود و در آن صفه دفن شد

روبروي درب ايوان گنبد طلا دري است كه به گنبد اللهوردي خان [1] باز مي شود فرش آن از سنگ مرمر و ديوار و سقف آن آينه كاري است و از آثار ميرزا محمد خان سپهسالار است.

3- دارالسعاده يا رواق شرقي اين بنا برابر و به محاذات دارالسياده است و به شكل مربع مستطيل به طول 12 ذرع و عرض 10 ذرع و از آثار اللهوردي خان آصف الدوله پدر حسن خان سالار به شمار آمده كه صدراعظم دوره فتحعلي شاه قاجار بود.

آنجا نيز از سنگ مرمر فرش شده و ديوارهايش با كاشي هاي ظريف و ممتاز آرايش و تزيين يافته و به ايوان طلاي صحن جديد پيوسته است.

4- دارالسياده يا رواق شرقي - اين رواق بزرگ مزين و مفصل راهرو مسجد گوهرشاد و از وسط به دارالحفاظ مي رود. طول اين ساختمان مهم 32 ذرع و عرض آن قريب 6 تا 10 ذرع به اختلاف مي شود - دارالسياده از آثار گوهرشاد است كه با مسجد ساخته شده كف آن از سنگ مرمر فرش شده و ازاره آن از سنگ مرمر به اندازه يك متر تقريبي است و بالاي آن از كاشي هاي معرق پوشيده شده و در بالاي آن قصيده ي صدري شاعر ماهر به خط خوش ميرزا آقاي خوشنويس معروف حجاري شده اين قصيده 74 بيت است و مطلعش اين است:



درگهي كائينه اش آئين عرش كبرياست

قدسيان را بر درش پيوسته روي التجاست



در آن جا صفه وسيعي است كه قبر حاجي ميرزا حسين خان سپهسالار قزويني است كه در 1287 وفات يافته و در آن وقت والي خراسان و نايب التوليه آستان قدس بود.



[ صفحه 197]




[1] اللهوردي خان يكي از رجال معروف و سرداران بزرگ دوره سلطنت شاه عباس بزرگ صفوي است كه در جنگ ايران بود و بيگلربيگي فارس گرديده سپس به واسطه حسن خدمت و كفايت والي فارس شده و منصب صدارت يافته و در 1022 از دنيا رفته و جنازه او را از اصفهان به مشهد نقل كردند و در گنبد خودش بين صفه جنوبي و شرقي به طرف دارالسياده مدفون گرديد - و از آثار ممتاز اين مرد بزرگ پل 33 چشمه روي زاينده رود اصفهان است كه معروف به پل اللهوردي خان است.