کد مطلب:224202 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:97

موزه ي آستان قدس
سنگ تاريخي مزار امام

اغلب دانشمندان غرب بر اين عقيده اند كه خط متداول كنوني ممالك اسلامي كه از لحاظ توسعه در دنياي امروز پس از خط لاتين از مهمترين و وسيع ترين خطوط متداول جهان است از خط عربي گرفته شده است و اصل اين خط را مشتق از خط معروف كوفي مي دانند و بعد معلوم شد خط ديگري در ميان اعراب متداول بوده است و پيش از آن كه خط عربي فعلي مورد استفاده قرار گيرد خطوط مختلف ديگري در ميان ملل متداول بوده است و مي دانيم كه اعراب ساكن ناحيه حجاز قبل از اسلام اقوام بدوي بودند و زندگاني ساده و بيابان گردي آن ها اقتضاي توجه به خواندن و نوشتن و تحصيل علوم را نداشت ولي اين مردم در ميان دو ملت ايران و روم كه ملت هائي متمدن بودند قرار گرفته بودند و در اثر اين تحول به تدريج خطوطي به وجود آمد تا منجر به خط نسخ و ثلث كنوني گرديد و به استناد تاريخ قديم ترين آثاري كه به خط كوفي عربي به دست آمده دو كتيه است يكي به دو زبان عربي و يوناني كه در نمازگاه مسيحي حران (ناحيه كوهستاني سوريه مركزي) كشف گرديد و اين كتيه به سال 568 ميلادي نوشته شده است.

ديگري كتيبه اي است به زبان هاي يوناني، سرياني و عربي كه در يمن يافت شده و تاريخ 512 ميلادي دارد.

در صدر اسلام نوشتن كتب و مكاتيب به خط كوفي بود و تا اواخر دوره خلافت خلفاي بني اميه (132 - 41) براي تنوع آن كوشش نشده بود و از طرفي تا ظهور اسلام زبان عربي منحصرا در شبه جزيره عربستان متداول بود و بعد با فتوحات اعراب تمدن اسلامي و مخصوصا خط عربي در بسياري از ممالك دور دست عربستان نفوذ كرد تا جائي كه مردمان ناحيه شط فرات و سواحل اقيانوس اطلس و سواحل درياي روم به اين زبان تكلم مي نمودند و حتي بعضي زبان مادري خود را فراموش كردند و به تدريج خط شناسان سعي كردند كه هر كجا خطي به



[ صفحه 210]



شيوه كوفي و عربي و يا انواع ديگري از خطوط به دست مي آيد در كشف آن بكوشند و به اين طريق آثار باستاني را بر جهان و جهانيان عرضه بدارند از آن جمله مستشرق مشهور استاد دانشگاه لندن «سردنيسون» در مورد خواندن نوشته هاي قديمي كوفي اهتمام وافر معمول داشت از جمله كوشش درباره قرائت سنگ مزار كثير الانوار حضرت ثامن الائمه عليه الصلوة و السلام در موزه آستان قدس رضوي به عمل آمد كه اين سنگ در ميان اشياء موزه از لحاظ قدمت تاريخي و اهميت خط كوفي آن ارزش فراوان دارد و متن اين خط به عربي كنوني در آمده است و اين اثر يكي از شاهكارهاي تاريخي دنيا محسوب مي شود. سنگ مزبور كه از مرمر مي باشد اولين سنگ مزار حضرت رضا عليه السلام به خط كوفي است كه مدت ها جهت خواندن آن وقت صرف گرديده و متن آن به شرح زير است:

در وسط الله اكبر هذا مقام الرضا (ع) اقبل علي صلواتك و لا تكن من الغافلين شعبان سنة ستة عشر و خمس مائة مره (هجرية؟)

و در اطراف آن بسم الله الرحمن الرحيم اللهم صل علي محمد و علي و فاطمه و الحسن و الحسين و علي و محمد و جعفر و موسي و علي و محمد و علي و الحسن و القائم الحجة.

و در خط ديگر چنين نوشته شده:

بسم الله الرحمن الرحيم انما وليكم الله و رسوله و الذين آمنوا الذين يقيمون الصلوة و يؤتون الزكوة و هم راكعون

عمل عبدالله بن احمد

در حاشيه داخلي اين سنگ طي كتيه محراب مانندي نوشته شده است «امر به عمارة مشهد الرضوي علي بن موسي عليه السلام العبد المذنب الفقير الي رحمة الله ابوالقاسم احمد بن علي بن احمد العلوي الحسيني تقبل الله منه.

اين سنگ تاريخي كه در طبقه تحتاني موزه آستان قدس در داخل ويترين قرار دارد زيبائي خاصي به موزه بخشيده است و هر روز هزاران نفر اين اثر نفيس و مقدس را زيارت مي كنند طول اين سنگ 40 سانتيمتر و عرض آن 30 و قطرش 6 سانتيمتر مي باشد و از نفائس هنري و تاريخي موزه آستان قدس به شمار مي آيد.

نقل از مجله آستان قدس



[ صفحه 211]