کد مطلب:224207 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:94

كتابخانه ي مباركه ي رضوي
اين عمارت مشيد و مجللي كه در حريم روضه مطهره و پرتو انوار بارگاه امام هشتم عليه السلام قرار گرفته بين كتابخانه هاي نامي ايران تنها كتابخانه اي است كه در دوره هاي اسلامي به اتمام تحولات سياسي پابرجا مانده و رو به تكامل مي رود و امروز از كتابخانه هاي نامي خاورميانه محسوب و به شمار مي آيد تاريخ قطعي پيدايش آن به تحقيق معلوم نيست ليكن آن چه مسلم است و از قرائن و شواهد و نصوصي كه در وقف نامه هاي مرقوم در پشت بعضي از مصاحف شريفه و كتبي كه از ديرترين زمان باقي مانده و تاكنون به دست آمده بر مي آيد اين است كه علي الرسم مذهبي (از وقف نمودن قرآن در معابد و مساجد و اماكن متبركه) قرآن هائي بر روضه مطهره وقف شده قديم ترين نسخ موجوده از آن ها جزواتي است كه واقف آن ابوالبركات علي بن حسين و تاريخ وقف آن 421 قمري هجري است و نيز قرآني است كه در اوائل قرن پنجم در دوره ديالمه وقف شده واقف آن شهر ستي بنت الامير ابي العباس خسرو فيروز بن ركن الدوله است در مرور زمان عده معتنابهي قرآن بر روضه منوره وقف شده و شهرستان مشهد هم مركزيت مذهبي و علمي پيدا كرده و اندك و اندك كتب مذهبي از قبيل تفسير و حديث نيز بر روضه منوره وقف مي شده تا در اواخر قرن هشتم و اواسط قرن نهم كه دوره سلطنت شاهرخ گوركاني است اين پادشاه دادگستر بوده است و علاقه مخصوصي به مشهد داشت و در اين دوره مركزيت مشهد و كوچ كردن مردم از نواحي اطراف و اقامت در آن اهميت مخصوصي به خود گرفته بود. در همين دوره مساجد و مدارس و محافل شهر تأسيس و داير گرديده و رونق گرفته است. بديهي است كه در اين چنين دوره كتابخانه روضه مباركه اهميت خاصي به خود گرفت. و همچنين در قرن دهم آستان قدس داراي كتابخانه مهم و معتبر گرديد و حاوي كتاب هاي نفيس شده است. تمام طبقات از پادشاهان تاجدار تا اصناف و رعيت كتاب بر آن وقف نموده اند. چون بداعي ايماني پيدايش يافته پايدار مانده است. كتابخانه در رشته هاي مختلف علوم كتاب دارد و حاوي نسخه هاي ممتاز گرانبها و كتاب هاي منحصر به فرد است و استفاده از آن براي عموم در اوقات رسمي آزاد است. سالي متجاوز بر شصت هزار نفر مستفيد داخلي دارد كتاب هاي چاپي كه نسخه هاي متعدد آن در كتابخانه باشد با سپردن وثيقه و ضامن كتاب ها براي استفاده بيرون برده مي شوند و سالي بالغ بر شش هزار نفر مستفيد در خارج كتابخانه دارد و اين قضيه كمك بزرگي است در نشر فرهنگ اين شهرستان كه اين كتابخانه بدان ممتاز است. كتابخانه اهتمام زيادي



[ صفحه 233]



در نگهداري كتاب ها دارد و به اين منظور استنساخ و عكس برداري از كتاب هاي خطي و بيرون بردن آن ها از كتابخانه ممنوع است سازمان كتابخانه شامل رشته هاي نشر و تأليف و صحافي و نقاشي و تذهيب و كتاب داري و امور دفتري است تا كنون پنج جلد فهرست آن نشر يافته است. تعداد كتاب هاي آن (به جز جزوات و مصاحف شريفه كه بيشتر آن ها خطي و بالغ بر چهار هزار است) در زبان هاي مختلف شرقي 8337 كتاب خطي و 18786 كتاب چاپي و متجاوز بر 570 كتاب به زبان هاي مختلف اروپائي است در اعصار متواليه و سال 1150 هجري قمري محل كتابخانه در جنوب ايوان طلاي صحن كهنه بوده در سال 1315 در دوره نيابت توليت پاك روان با مشورت اولياء امر براي كتابخانه و موزه جاي مناسبي انتخاب گرديد و مساحت 5700 متر مربع از اماكن وقفي آستانه و ابنيه را آستانه خريداري نموده و موزه و كتابخانه فعلي در 14 آذر 1316 مطابق با غره شوال 1356 سنگ اساسي آن گذاشته شد كتابخانه در شهريور 1320 در دست ساختمان بود و در مهر 1323 كتابخانه به جاي فعلي منتقل گشت - بناي كتابخانه و موزه از بناهاي عالي و زيبا است ساختمان كتابخانه 452 متر تالار تشريفات 138 متر مقبره شيخ بهائي 1034 متر زير بنا دارند عمارت كتابخانه و موزه سه طبقه و به ارتفاع 12 متر است.

كتابخانه ي آستان قدس رضوي از كتابخانه هاي بزرگ كشور بلكه اولين و بزرگترين مخازن كتب قيمتي و سرمايه فرهنگ و معارف اين كشور به شمار مي رود.

اين كتابخانه در اين اواخر شهرت جهاني گرفت به طوري كه ملل راقيه از تمام كتب خطي آن با «ميكروفيلم» عكس برداري نمودند و از عكس هاي كتابخانه هاي شرقي دنيا عكس هاي كتب خطي را به اين كتابخانه اهدا كرده اند در كشوري كه يك گوشه آن مراغه داراي چهار صد هزار جلد كتاب بود و اصفهان به تنهائي داراي ششصد هزار جلد كتاب بود نيشابور و همدان و طوس و ري و فارس نيز داراي كتابخانه هاي بي حد و حصر بودند با كمال تأسف بايد گفت در سرتاسر كشور كنوني يك كتابخانه صد هزار جلدي وجود ندارد و اين در اثر تعلل سلاطين و علماي گذشته بوده است و امروز افتخار شيعه اماميه و كشور تشيع به كتابخانه آستان قدس رضوي است بالاخص كه بزرگ مردي با خلوص نيت كتابخانه نفيس قيمتي خود را كه نتيجه ي عشق بازي يك عمر هفتاد ساله بود تقديم پيشگاه مبارك امام هشتم عليه السلام كرده و جزو كتابخانه ي رضوي به شمار مي رود كه شعبه اي از آن در تهران است.

(صورت كتب كتابخانه ي آستان قدس

قرآن و جزوه هاي خطي به مراتب مختلفه در ممتازي: 4036 جلد



[ صفحه 234]



قرآن چاپي: 220 جلد

كتب خطي: 8506 جلد

كتب چاپي: 20147 جلد

كتاب هاي خارجي: 600 جلد

33509

جمع كل كتب چاپي اول سال 38508: 1334 جلد

جمع كل كتب خطي سال 9352: 1334 جلد

كتابخانه آمار ماهيانه مي دهد كه براي نمونه ماهي را كه در آن جا مفتخر به زيارت امام و مطالعه كتب و مأموريت اداري بودم براي خوانندگان نقل مي كنم تا ثبت تاريخ گردد.

آمار كتابخانه آستان قدس در شهريور ماه

1- كتب چاپي تقديمي: 42

2- آخرين شماره كتب خطي در شهريور 8506: 34 جلد

3- آخرين شماره كتب چاپي در شهريور 20181: 34 جلد

4- قرآن و جزوات خطي: 4036 جلد

5- قرآن و جزوات چاپي: 220 جلد

6- جمع كل كتاب و قرآن خطي و چاپي تا آخر شهريور 32943: 34 جلد

7- كتبي كه به خارج براي استفاده داده شده: 386 جلد

8- قرآن براي تلاوت: 5 جلد

9- كتبي كه در صحاف خانه صحافي شده: 47 جلد

10- واردين به قرائت خانه براي كتاب قبل از ظهر و بعد از ظهر: 6547 نفر

11- واردين به قرائت خانه براي مطالعه روزنامه و مجلات قبل از ظهر و بعد از ظهر: 4033 نفر

12- واردين به كتابخانه براي زيارت و تماشا: 241 نفر

13- جمع كليه واردين در يك ماهه شهريور 10821: 1334 نفر

در سال 26753: 1344 نفر