کد مطلب:276822 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:127

نتيجه بررسي و تطبيق
آنچه تا اينجا گفته شد خلاصه رواياتي بود كه پيشوايان علم حديث، آنها را درباره ي «سفياني» و خروج اصهب و ابقع و ابرص روايت كرده اند. وگر چه برخي از نويسندگان -مانند صاحب كتاب (بيان الائمه)- روي قرائني آنها رابا «افلق» به عنوان «سفياني اول» تطبيق نموده اند، اما با اينهمه: روايات مزبور با همه ي طول و تفصيلي كه دارد، بسيار پيچيده، آشفته، مضطرب، و ابهام آميز است- و جز تعداد كمي از آنها كه در اول بحث مربوط به «سفياني اول» آورديم، آنگونه كه شايد و بايد نتيجه ي روشني به دست نمي دهند.

بنابراين آنچه از مجموع اين نوع روايات استفاده مي شود اين است كه: مطابق



[ صفحه 68]



اخبار وارده «سفياني» دوتاست، اما اينكه: سفياني اول كيست؟ و نام واقعي اوچيست؟ و نحوه ي پيدايش او چگونه است؟ و از كجا به عراق خواهد آمد؟ و چگونه بر سرنوشت مردم عراق مسلط خواهد شد و چند سال حكومت خواهد كرد؟ و چه كساني او را ياري خواهند داد، همه ي اينها مطالبي است كه به طور دقيق معلوم نيست.

ولي درعين اين حقيقت را هم نبايد از نظر دور داشت كه اگر اصهب و ابقع و ابرص و سفياني، اشخاص مختلفي باشند، و محل خروج آنها سه سرزمين مختلف مصر و شام و عراق باشد، دور نيست كه مقصود از «اصهب» همان سفياني اول باشد. زيرا:برابر حديثي كه «زراره» از امام صادق عليه السلام نقل كرده است و ماهم آن را با همه ي طول و تفصيل از كتاب «كشف الحق» نقل نموديم- امام صادق عليه السلام تصريح فرموده است كه خروج او- يعني: اصهب- از سرزمين «جزيره» مي باشد. و شكي نيست كه طبق بسياري از قرائن، مقصود از «بلاد جزيره» سرزمين موصل و اطراف و حوالي آن در شمال عراق است زيرا طبق نوشته جغرافي نويسان: اعراب منطقه ي بين دو رود (دجله) و (فرات) را «بين النهرين» يا «الجزيره» [1] مي گفتند كه اين نام، نام قبلي «عراق» بوده است، و «تكريت» [2] نيز از نقطه نظر جغرافيائي جزء همين سرزمين است كه در اخبار و آثار هم به خروج مردي از اين سرزمين اشاره شده است. [3] .


[1] براي اطلاع بيشتر به كتاب لغت نامه ي دهخدا، ماده ي جزيره، بين النهرين، و عراق عرب مراجعه فرمائيد.

[2] «تكريت» شهري است در عراق در كنار دجله، در شمال سامرا، ميان موصل و بغداد كه به بغداد نزديك تر است و تا بغداد سي فرسنگ فاصله دارد. در عهد عباسي به سبب قلعه اش شهرت داشت. در گذشته زادگاه صلاح الدين ايوبي جلاد، ودر حال، زادگاه قادسيه است.

[3] بحارالانوار 52 ص 213 حديث 65 و غيبت شيخ طوسي ص 270 و بشاره الاسلام ص 86.