کد مطلب:276848 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:102

واژه عجم در لغت عرب
كلمه ي «عجم» كلمه اي است عربي و بمعناي سخن مبهم و نامفهوم است و مقصود از آن كسي است كه غيرعرب باشد، و اعراب اين كلمه را در مورد افراد غيرعرب بكار مي برند.

در «لسان العرب» (كتاب لغت) در ماده ي «عجم» مي نويسد:

«عجم» خلاف العرب»

عجم، به كسي گفته مي شود كه عرب نباشد و منظور عرب، از كلمه ي «عجم» كساني هستند كه عرب زبان نباشند.



[ صفحه 110]



بنابراين كلمه ي «عجم» كلمه اي است كه تمامي اقوام و ملل مختلف جهان را كه غيرعرب باشند در بر مي گيرد، و همه ي دنياي غيرعرب را شامل مي شود و با اين حساب كليه ي مردم جهان از هر قوم و نژادي كه باشند از ترك و كرد و فارس و بلوچ و هندي و چيني و اروپائي و آفريقائي و تمامي نژادهاي ديگر، همه و همه «عجم» محسوب مي شوند.

ولي با دقت و تتبع بيشتر در ريشه ي اين لغت بخوبي روشن مي شود كه گرچه اكثر اهل لغت كلماتي چون عجم- عجمه، اعجام، اعاجم، و اعجمي را به معناي ابهام در سخن و نارسائي در بيان و سخن نامفهوم و ناآشنا معنا كرده و كلمه ي عجم را به طور مطلق در معاني ياد شده به كار برده و در كليه ي افراد غيرعرب استعمال نموده اند، اما در عين حال از خلال سخنان خود آنها معلوم مي شود كه لفظ عجم غير از معناي اصلي و واقعي آن كه مطلق افراد غيرعرب باشند، از نظر استعمال، معنا و مفهوم ديگري دارد كه با معناي اصلي آن به طور كامل موافقت نمي كند.

چنانكه اين معنا بر صاحب «مجمع البحرين» و كتاب «المنجد في اللغة» پوشيده و مستور نمانده و هر دوي آنها، آن را تصريح كرده اند.

عبارت مجمع البحرين چنين است:

«العجمي: منسوب الي العجم، بفتحتين، و هم الفرس و ان افصح بالعجمية» [1] .

«عجمي منسوب به عجم است و آنان «مردم فارس» مي باشند اگر چه در لغت خود فصيح بوده و لكنت زبان نداشته باشند»

و عبارت «المنجد» در اين باره چنين است:

«العجم: خلاف العرب، سموا بذلك لتعقيد السنتهم، الفرس، بلاد الفرس». [2] .

«عجم به كسي گفته مي شود كه عرب زبان نباشد، عجم را بدين سبب عجم گفته اند كه لغت و زبانشان در نظر عرب مبهم، و پيچيده و نامفهوم است و عجم، مردم فارسي زبان و سرزمين مردم ايران است.



[ صفحه 111]



هر چند معناي اصلي كلمه «عجم»، لكنت در زبان و غير فصيح بودن است اما در عين حال اين كلمه نزد اعراب، از عناوين ايرانيان است كه گرچه عرب، آن را براي غيرعرب، از عرب، انتخاب نموده ولي مشخصا آن را در مورد «ايرانيان» بكار برده است.

بنابراين كلمه ي «عجم» نيز مانند كلمه «فرس» در لغت عرب يكي از عناوين مشهور ايرانيان است.


[1] مجمع البحرين ماده عجم.

[2] المنجد ماده عجم.