کد مطلب:276985 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:74

ضريح، كدام ضريح است؟
در جمله ي عربي متن حديث كه آمده است (و المنادي من حول الضريح) نكته دقيقي است كه نياز بفكر و انديشه دارد، و گرچه بطور دقيق نمي توان اين ضريح را مشخص كرد، ولي با توجه به منطقه ي معيني كه امام عليه السلام تعيين فرموده، و خروج سيدحسني را از ناحيه اي بنام قزوين و طالقان دانسته است چنين فهميده مي شود كه آن ضريح نيز، بايد در همين منطقه نامبرده باشد.

برخي از دانشمندان مانند، ناظم الاسلام كرماني در اين باره چنين ابراز عقيده كرده است كه شايد مراد از ضريح (حرم مطهر حضرت عبدالعظيم باشد) وي در اين باره با اتكاء به حديث مفضل، چنين مي نويسد:



[ صفحه 368]



«از پاره اي از اخبار استفاده مي شود در هنگامي كه «حسني» از طرف ديلم خروج كند و ياري طلبد از اطراف ضريح، او را جواب دهند، يا آنكه از اطراف ضريح مردم را به او دعوت كنند. شايد مراد از ضريح (حرم مطهر حضرت عبدالعظيم باشد) كه از فتنه و سختي، جمعي از مؤمنين، از كثرت ظلم، به آن مكان مقدس پناه برند، و درآنوقت صداي «سيدحسني» از طرف طالقان، و قزوين، و ديلم بلند شود كه بفرياد برسيد «ملهوف» را و ياري كنيد آل محمد صلي الله عليه و آله را».

مؤلف: گرچه اين اظهار نظر تا اندازه اي قابل قبول است، ولي آنچه حديث مي گويد: غير از آن چيزي است كه ناظم الاسلام كرماني گفته است، چه آنكه جمله ي عربي حديث كه مي گويد: «و المنادي من حول الضريح» در رابطه با فرياد انقلابي خود سيدحسني است، نه اينكه مردم را به او دعوت كنند و يا «مردم» از اطراف ضريح او را جواب دهند.

زيرا حديث مي گويد: «منادي» يعني: (فرياد برآورنده) در اطراف ضريح فرياد خواهد كرد، و اين منادي، و فرياد برآورنده بدون ترديد خود همان سيد است.اما اينكه اين دانشمند، گفته است: (شايد مراد حرم حضرت عبدالعظيم باشد) ضرورتي ندارد كه اين حرم، حرم حضرت عبدالعظيم باشد، شايد جاي ديگر و حرمي ديگر باشد و شايد هم مقصود: (حرم حضرت معصومه عليهاسلام) در شهر مقدس «قم» باشد كه پيغمبر گرامي اسلام درباره اش فرموده است:

«شبي كه مرا به آسمانها بردند نظرم بر بقعه اي از زمين جبل افتاد كه سرخ رنگ، و زمين آن از زعفران نيكوتر و بوي آن از مشك خوشبوتر بود، پرسيدم جبرئيل: اين چه سرزميني است؟ جوابداد اين سرزمين شيعيان تو و شيعيان پسر عمت علي بن ابيطالب عليه السلام و صورت شهريست كه آنرا «قم» مي نامند» [1] .

و اميرالمؤمنين عليه السلام فرموده است:

«چون فتنه، و هرج و مرج ظاهر شود (و آشوب همه ي شهرها را فراگيرد) در آنوقت سالمترين شهرها، شهر مقدس «قم» است و «قم» شهري است كه از آن ياوران كسي كه بهترين مردم است (يعني حضرت مهدي عليه السلام از لحاظ پدر و مادر و جد، و جده، و عمو



[ صفحه 369]



و عمه از آن شهر بيرون مي آيند و آن، جائي است كه جبرئيل در آن جا فرود آمده است» [2] .

و امام صادق عليه السلام فرموده است:

«هرگاه به شما (شيعيان) رنج و بلائي رسيد، و فشارها و سختيها از هر سو بسوي شما روي آورد، پس بر شما باد كه به شهر مقدس «قم» روي آوريد، چه آنكه «قم» مأواي فاطميان، و جايگاه آسايش و محل راحتي مؤمنان است. [3] .

و يكبار كه در محضر حضرتش از فتنه هاي بني عباس و ظلم و ستم آنان سخن بميان آمد، كساني كه در حضور آن حضرت بودند عرضه داشتند يا بن رسول الله جانهاي ما فداي تو باد! وقتي چنين روزگاري فرا رسيد گريزگاه كجاست؟ فرمود: از عراق به كوفه و حوالي آن، و به «قم» و اطراف آن [4] .

و زماني ديگر كه گروهي از اصحاب و ياران حضرتش درمحضرش نشسته بودند ناگهان، اين آيه شريفه را تلاوت فرمود (فاذا جاء وعد اوليهما بعثنا عليكم عبادا لنا أولي بأس شديد فجاسوا خلال الديار و كان وعدا مفعولا»؛ هنگامي كه نخستين وعده فرا رسد، مرداني پيكارگر را بر شما (يهود) مي فرستيم تا سخت شما را در هم بكوبند و حتي براي بدست آوردن مجرمان خانه ها را جستجو كنند و اين وعده اي است قطعي». [5] .

عرض كردند قربانت گرديم يا بن رسول الله: اين بندگان كيانند؟ و چه طايفه اي هستند؟ حضرت تا سه بار فرمود: (هم والله أهل قم) (هم والله أهل قم) (هم والله أهل قم) بخدا قسم آنها اهل قم هستند، بخدا قسم آنها اهل قم هستند، بخدا قسم آنها اهل قم هستند. [6] .

و امام موسي بن جعفر عليه السلام در حديثي كه از آن حضرت روايت شده فرموده است:



[ صفحه 370]



«رجل من أهل قم، يدعو الناس الي الحق، يجتمع معه قوم كزبر الحديد، لا تزلهم الرياح العواصف، و لا يملون من الحرب، و لا يجبنون و علي الله يتوكلون، و العاقبة للمتقين» [7] .

مردي از سرزمين قم قيام مي كند، و مردم را بسوي «حق» دعوت مي نمايد، گروهي در اطراف او جمع مي شوند كه مانند پاره هاي آهنند، بادهاي تند و شديد و سهمگين آنها را دچار لغزش نمي سازد، از جنگ و نبرد خسته نمي شوند و ترسي بخود راه نمي دهند، فقط بر خدا توكل مي كنند، و پيروزي نهائي از آن تقوي پيشگان است.

بنابراين با توضيحاتي كه داده شد مي توان گفت: آن ضريحي كه امام صادق عليه السلام از آن سخن گفته و فرموده است: منادي در اطراف ضريح ندا خواهد كرد، آن ضريح، همان ضريح مقدس، و مرقد پاك و مطهر حضرت معصومه عليهاالسلام است و البته دور هم نيست كه همان احتمال ناظم الاسلام كرماني در رابطه با خروج سيدحسني مطابق با واقع باشد.


[1] علل الشرايع، ج 2، ص 572، و بحارالانوار، ج 60 ص 207 و تاريخ قم، ص 92 و 97.

[2] بحارالانوار، ج 60، ص 217 و تاريخ قم، ص 90.

[3] بحارالانوار، ج 60، ص 215 و تاريخ قم، ص 98.

[4] بحارالانوار، ج 60، ص 215 و تاريخ قم، ص 99.

[5] سوره ي اسراء، آيه ي 5.

[6] بحارالانوار، ج 60، ص 216، حديث 40 و تاريخ قم، ص 100.

[7] بحارالانوار، ج 60، ص 216 و سقيفه البحار، ج 2، ص 446.