کد مطلب:282610 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:143

وكلاي نواب اربعه
چنانكه از سرگذشت نايبان چهارگانه حضرت حجت عليه السلام بر مي آيد، وسيله ارتباط آنان نا شيعياني كه در شهرهاي مختلف مي زيستند دانشمندان پرهيزگار ديگري بودند كه از طرف آنان سمت وكالت داشتند. اين وكلا از شيعيان صميمي ائمه و چهره هاي درخشان علم و تقوا بودند و به سرپرستي و راهنمايي شيعيان مي پرداختند. وجوه شرعيه را دريافت و بر طبق نظر نايبان خاص صرف مي كردند، و توقعيات نيز در جواب مردم به وسيله آنان ا مي شد. وكيلان كه حدود صد نفر در شهرهاي مختلف شيعه نشين ذكر شده اند به خدمت امام غايب نمي رسيدند، بلكه ميانجي آنان و امام يكي از نواب اربعه بوده است. بدين ترتيب امام پنهان نيروي رهبري و وظيفه راهنمايي مردم را بر اساس تقسيم كار و مسووليتها بين دانشمندان مطمئن پرهيزگار پخش كرده بود، و از طريق آنها آثار وجودي و رهبري اش را به امت مي رساند. شيخ طوسي در كتاب الغيبه، شماري از آنان را نام برده و توقيعاتي



[ صفحه 64]



كه در توثيق و تعريفشان از سوي امام زمان صادر شده نقل كرده است ما براي اختصار فقط نامشان را ذكر مي كنيم: ابوالحسين محمد بن حمزه اسدي (ميم ري)، احمد بن اسحاق اشعري، احمد بن حمزه بن اليسع، ابراهيم بن محمد همداني. [1] اما صدوق در باب 43 كمال الدين در شرح كساني كه حضرت قائم عليه السلام را ديده اند، از محمد بن ابي عبدالله كوفي روايت مي كند: كساني كه بر معجزات صاحب الزمان (ع) واقف شده اند، يا وكيلاني كه حضرت را ديده اند، و خبرش به او رسيده بدين شرح مي باشند: در بغداد عمري و فرزندش (نايب اول و دوم امام)، حاجز، بلالي، عطار. از كوفه: عاصمي، و از اهل اهواز: محمد بن ابراهيم بن مهزيار. از اهل قم: احمد بن اسحاق، و از اهل همدان: محمد بن صالح، و از اهل ري: بسامي و اسدي - يعني خودس - (دومين راوي در سلسله ناقلان خبر)، و از اهل آذربايجان قاسم بن العلاء، و از اهل نيشابور: محمد بن شاذان. سپس از غير وكلا نيز عده اي را نام مي برد كه به رعايت كوتاهي سخن از نقلش صرف نظر مي كنيم. [2] ابوعلي فضل بن حسن طبرسي - از علماي سده ششم - در اواخر كتاب اعلام الوري نام 65 تن را مي برد كه امام پنهان را ديده اند يا بر ايشان توقيعات صادر شده است. [3] .



[ صفحه 65]



توضيح ناگفته نماند رويت اين وكيلان يا شيعيان موثق امام را امر ياستثنايي است كه در موارد خاص تحقق يافته، و ظاهرا براي ايجاد اطمينان قلب بيشتر در آنان و ديگر شيعيان - از طريق نقل آن ثقات - انجام گرفته است. اما روش متداول و سيره همان بوده كه جز سفيران چهارگانه كسي ديگر با امام در ارتباط مستقيم نبوده است. پس اين اخبار مخالف با احاديثي كه رويت حضرت را نفي مي كند نيست.



[ صفحه 66]




[1] كتاب الغيبه، 257 - 258.

[2] كمال الدين، 442.

[3] اعلام الوري باعلام الهدي، 425.