کد مطلب:304380 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:175

توحيد در عبادت
مقصود حضرت زهرا(س) از «اَشهد اَن لا اله الا اللَّه وحده لا شريك له كلمةٌ جَعَلَ الاِخْلاصَ تأويلها»، اين است كه خداي تعالي، اخلاص را تأويل و تجسّم كلمه توحيد قرار داد؛ بدين معنا كه موحّدِ حقيقي، كه جانش لبريز از توحيد خداوند، در تمام مراتب آن (ذات، صفت، فعل)، پاك و پيراسته از ريا و مانند آن است و انگيزه ها و رفتار و سلوكش، خالص براي خداست و سودايي جز خشنودي حق در سر ندارد و در نيازمندي هايش، يكسره خويشتن را به او سپرده است و با دل و جاني سرشار از خضوع و خشوع، هماهنگ با فطرت، اين سرود دلنشين را مي خواند:

... اِنَّني هَداني رَبّي اِلي صِراطٍ مُسْتَقيمٍ ديناً قِيَماً مِلَّةَ اِبراهيمَ حَنيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشرِكينَ.... اِنَّ صَلاتِي وَ نُسُكي وَ مَحْيايَ وَ مَماتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ. لا شَريْكَ لَهُ و بذلِكَ اُمِرْتُ وَ اَنَا اَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ.... اَغَيْرَ اللَّهِ اَبْغِي رَبّاً وَ هُوَ رَبُّ كلِّ شَيْ ءٍ. [1] ... آري! پروردگارم مرا به راه راست هدايت كرده است: ديني پايدار، آيين ابراهيمِ حق گراي؛ و او از مشركان نبود... در حقيقت، نماز من و ساير عبادات و زندگي و مرگ من، براي خدا، پروردگار جهان است كه او را شريكي نيست و بر اين كار، دستور يافته ام و من، نخستين مسلمانم... آيا جز پروردگار بجويم، با اينكه او پروردگار هر چيزي است؟

بر اين اساس، كسي كه در سلوك علمي و سير فكريِ خويش، دريافته است كه آفريننده و گرداننده چرخِ آفرينش و فرمانرواي مطلقِ جهان، تنها خداست؛ مي سزد كه در صحنه عمل نيز جز خداوند را نپرستد و در عرصه طاعت گزاري نيز تنها دل به فرمانهاي او بسپارد و در به دست آوردن نيازهايش بر او تكيه كند:

وَ لِلَّهِ غَيْبُ السَّمواتِ وَ الْاَرْضِ وَ اِلَيْهِ يُرْجَعُ الْاَمْرُ كُلُّهُ فَاعْبُدْهُ وَ تَوَكَّلْ عَلَيْهِ. [2] و نهان آسمانها و زمين از آنِ خداست و تمام كارها به او باز گردانده مي شود؛ پس او را پرستش كن و بر او توكل نماي.

اَزِمَّةُ الْاُمُورِ طُرّاً بِيَدِهِ وَ الْكُلُّ مُستَمِدّةٌ مِنْ مَدَدِهِ. [3] مهار همه چيز در دست اوست و همه چيز از عنايت او استمداد مي طلبد.

بَلِ اللَّهَ فَاعْبُدْ وَ كُنْ مِنَ الشَّاكِرِينَ. وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِهِ وَ الْاَرْضُ جَميعاً قَبْضَتُهُ يَوْمَ الْقيامَةِ وَ السَّمواتُ مَطْوِيَّاتٌ بِيَمينِهِ سُبْحانَهُ وَ تَعالي عَمَّا يُشْرِكوُنَ. [4] بلكه خدا را بپرست و از سپاسگزاران باش؛ و خداوند را آنچنان كه بايد به بزرگي نشناخته اند و حال آنكه روز قيامت، زمين يكسره در قبضه قدرت اوست، و آسمانها در پيچيده به دست اوست؛ او منزّه است و برتر است از آنچه [با وي]شريك مي گردانند.

در حقيقت، دختر بزرگوار پيامبر اكرم(ص) در اين قسمت از گفتار خويش، توحيد در عبادت (پرستش و اطاعت) را كه همان توحيد عملي است، ثمره و تحقّق عيني و جلوه توحيد در مراتب نظري آن مي داند؛ زيرا هر انساني كه باور كند جز اللَّه، هيچ موجودي «ربّ العالمين» نيست و جز او «الرّحمن الرّحيم» و «مالك يَوْمُ الدّين» نيست، به راهنمايي عقل فطري، پرستش و اطاعت را نيز ويژه او خواهد دانست. براي همين، امام صادق(ع) فرمود: «اَلْعَقْلُ ما عُبِدَ بِهِ الرّحمنُ»؛


[1] سوره انعام، آيه163 - 161.

[2] سوره هود، آيه 123.

[3] شعر از مقدّمه منظومه ملّا هادي سبزواري است.

[4] سوره زمر، آيه 67 - 66.