کد مطلب:304427 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:123

نيكي به پدر و مادر
و بِرَّ الْوالِدَيْنِ وِقايَةً مِنَ السَّخَطِ؛ و براي نگهباني از خشم خداوند، نيكي به پدر و مادر را [قرار داد]. در آموزه هاي ديني ما، سپاسگزاري از كسي كه واسطه رسيدن نعمت به آدمي است، به طور اكيد از سوي پيشوايان، سفارش شده است، در حدّي كه شكر و سپاسِ واسطه نعمت، شرط سپاسگزاري از خداي صاحبِ نعمت است. در روايتي از امام رضا(ع) آمده است:

مَنْ لَمْ يَشْكُرِ الْمُنْعِمَ مِنَ الْمَخْلُوقينَ لَمْ يَشْكُرِ اللَّهَ - عَزَّوَجَلَّ. [1] كسي كه شكر نعمت مخلوق رابه جاي نياورد، خداوند خالق و آفريدگار را سپاسگزاري نكرده است.

جهاني كه در آن زندگي مي كنيم، جهان علّتها و سببهاست و براي پيدايش هر موجودي بر اساس حكمت الهي، مجزا و سبب خاصّي مقرّر گرديده است كه ناگزير، از آن مجْرا و بدان وسيله، جامه تحقّق مي پوشد و از نعمت هستي برخوردار مي شود. امام صادق(ع) فرموده است:

اَبَي اللَّهُ اَنْ يُجْرِيَ الْاَشْياءَ اِلّا بِاَسْبابِها. [2] خداي متعال، جز از مجاري و ميسر سببها كاري را نجام نمي دهد.

از جمله نعمتهايي كه خداي متعال، بي دريغ و بي استحقاق و بي رَشوت و كريمانه در اختيار آدمي نهاده است، نعمت حيات و هستي و استعدادهاي موجود در نهان اوست كه ادامه زندگي، وابسته به آنهاست؛ و روشن است كه نعمت هستي و استعداد را به وسيله پدر و مادر، كه در زنجيره علل، واسطه فيض اند، به ما عطا كرده است. و اگر آن دو نمي بودند، هرگز از هستي و لوازم آن، بهره اي نداشتيم. اساساً افراد، ديگران را براي خود مي خواهند، و چون ديگران به مقامي برسند يا اينكه نعمتي را به دست آورند، بر آنها حسد مي برند، جز پدر و مادر كه فرزندانشان را براي خاطر خودشان مي خواهند و هرچه مال و مقامشان فزوني پيدا كند، خشنودتر مي گردند. اگر زندگي كسي تباه گردد، ممكن است كساني به زبان اظهار تأثّر كنند، يا دلشان اندكي مكدّر شود؛ ولي پرده هاي دل آنها براي او نمي لرزد و صحنه قلبشان طوفان نمي شود. تنها و تنها در اين عالم، پدر و مادرمان هستند كه همواره دلْ مشغولي شان فرزندانشان است. هنگامي كه مردم در آرزوها و تخيّلات خويش غوطه ورند، اين پدران و مادران اند كه در انديشه آنها هستند؛ و ما از درك محبّت و عشق پدر و مادر به خويش عاجزيم، مگر اينكه خود، پدر و مادر شويم. پيامبران و اولياي خداوند، بيشترين سفارش را به فرزندان در حق پدر و مادر كرده اند. قرآن مي فرمايد:

وَقَضَي رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَاناً إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلاَهُمَا فَلَا تَقُل لَهُمَا أُفٍّ وَلاَ تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَهُمَا قَوْلاً كَرِيماً. وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُل رَّبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيراً. [3] و پروردگار تو مقرّر كرد كه جز او را مپرستيد و به پدر و مادر خود، احسان كنيد. اگر يكي از آن دو يا هر دو، در كنار تو به سالخوردگي رسيدند، به آنها حتّي «اُف» مگو و به آنان پرخاش مكن و با آنها سخني شايسته بگوي و از سرِ مهرباني، بال فروتني بر آنان بگستر و بگو: پروردگارا! آن دو را رحمت كن، چنانكه مرا در خُردي پروردند.

از اين روي، وظيفه منديم كه حرمت آنان را پاس بداريم و شكر نعمت وجودشان را به جاي آوريم؛ چرا كه كفران و ناسپاسي اين نعمت بي بديل، موجب تباهي در دنيا و سراي ديگر است. امام علي بن الحسين(ع) در نيايش با خداوند، درباره والدين خويش بدين سان نجوا كرده است:

خدايا! ايشان را در برابر پرورش من جزاي نيكو دِه و در مقابل گرامي داشتنم، مأجور دار، و آنچه را كه در كُودكي ام منظور داشته اند، برايشان منظور فرماي. خدايا! هر آزار كه از من به ايشان رسيده يا هر مكروه كه از من به ايشان پيوسته، يا هر حقّي كه در مقام ايشان از طرف من تضييع شده، پس آن را وسيله ريختن از گناهان و بلندي درجات و فزوني حسنات ايشان، قرار ده. [4] .


[1] ميزان الحكمة، ج 5، ص 153.

[2] بحارالأنوار، ج 2، ص 90.

[3] سوره اسراء، آيه 24-23.

[4] دعاي بيست و چهارم صحيفه سجاديه، ترجمه: صدر بلاغي.