کد مطلب:304462 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:122

داناي به دين و آگاه به امور دنيا را وانهادند
يكي از گونه هاي تأثيري كه فرد مي تواند در جامعه داشته باشد، تأثير ازطريقِ «رهبري» است. و از آنجا كه هر نهضت اجتماعي و سياسي، بالضّرورة، تكاملي نيست، و تغيير وضع موجود هميشه به ايجاد وضعي مطلوب و آرماني نمي انجامد؛ بلكه ممكن است نهضتي «قهقرايي» و به تعبير ديگر «ارتجاعي» باشد، و وضع موجود را به وضع نامطلوب تر تبديل كند، مي توان گفت كه رهبر يا شايسته و صالح است يا ناشايسته و فاسد. رهبرِ شايسته و صالح كسي است كه مقصدي جز به سامان رساندن اوضاع و احوال اجتماعي و سوق مردم به سوي صلاح و خير و سعادت و كمال مادّي و معنوي، دنيايي و آخرتي شان نداشته باشد. همچنان كه شعيب پيامبر(ع) فرمود:

إِنْ أُرِيدُ إِلَّا الْإِصْلاَحَ مَا اسْتَطَعْتُ. [1] تا توانم جز راست آوردن كار نخواهم.

و اميرمؤمنان علي(ع)، آن گاه كه با مردم رنگارنگ و دل پريشان و ناهماهنگِ روزگارِ خود سخن مي گفت، اشاره كرد:

اَللَّهُمَ اِنَّكَ تَعْلَمُ اَنَّهُ لَمْ يَكُنْ الذَّي كانَ مِنَّا مُنافَسَةً فيِ سُلْطانٍ وَ لاالْتِماسَ شَي ءٍ مِنْ فَضُوُلِ الْحُطام، وَلِكنْ لِنَرُدَّ الْمَعالِمَ مَنْ دِينِكَ، وَ نُظْهِرَ الْاِصلاحَ فيِ بِلادِكَ. فَيَأمَنَ الْمَظْلُومُونَ مِنْ عِبادِكَ، وَ تُقامَ الْمُعطَّلَةُ مِنْ حُدوُدِكَ. [2] خدايا! تو مي داني آن چه از ما رفت، نه به خاطر رغبت در قدرت بود، و نه از دنياي ناچيز خواستنِ زيادت. بلكه مي خواستيم نشانه هاي دين را به جايي كه بود بنشانيم، و اصلاح را در شهرهايت ظاهر گردانيم. تا بندگان ستمديده ات را ايمني فراهم آيد، و حدود ضايع مانده ات اجرا گردد.

و در مقابل رهبر فاسد و ناشايسته، كسي است كه جز به اغراض و منافع مادّي و دنيوي خود نينديشد، و با فريب و تزوير و اغواي مردم، آنان را به سوي مقصدي، كه جز سقوط و تباهي نيست، سوق دهد. بر همين اساس، قرآن كريم نيز امامان و پيشوايان را به دو گروه «اَئمّه هُدي»، يعني امامان هدايت، و «أئِمّه ضَلال»، يعني امامان گمراهي، تقسيم كرده است:

وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنَا. [3] ايشان را پيشواياني نهاديم كه به فرمان ما راهبري مي كنند.

وَجَعَلْنَاهُمْ أَئِمَّةً يَدْعُونَ إِلَي النَّارِ. [4] آنان را پيشواياني ساختيم كه به سوي آتش مي خوانند.

فاطمه(س) با اين تعبير كه فرمود: كسي را كه داناي به دين و آگاه به امور دنياست وانهادند، به جامع ترين وصف ها و ويژگيهاي رهبر شايسته و به حقّ، اشاره كرد، و صحنه گردانان سقيفه را، ازاين كه جامعه را از تأثير چنين رهبري كه مي توانست هم دنياي مسلمانان را آباد كند، هم زمينه ساز سعادت و خير آنان در آخرت باشد بي نصيب كرده اند، سرزنش نموده است.


[1] سوره هود، آيه 88.

[2] نهج البلاغه، خطبه 131.

[3] سوره انبياء، آيه 73.

[4] سوره قصص، آيه 41.