کد مطلب:62452 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:156

نظارت و كنترل











از عناصر حياتي مديريت در همه سيستم ها، اصل نظارت و كنترل است. اهميت و ضرورت اين اصل مهم در سازمان هاي مختلف، غير قابل انكار است. با گسترش سازمان ها و پيچيدگي آن ها ضرورت نظارت و كنترل، بيش تر احساس شده، و دامنه فعاليت بخش نظارتي نيز در آن ها گسترش ‍ مي يابد.

نظارت و كنترل، ضامن حركت سازمان در مسير اهداف تعيين شده، و در نتيجه تضمين كننده بقأ و تكامل آن مي باشد؛ و اصولا هيچ سازماني بدون داشتن نظامي مناسب و قدرتمند در بعد نظارت و كنترل نمي تواند بقا، دوام و پيشرفت خود را تضمين نمايد. بنابراين، سازمان هاي مختلف، اقدام به طراحي ساختارهاي نظارتي گوناگون مي كنند تا از انحراف سازمان و زير مجموعه هاي آن، و در نتيجه دور افتادن از اهداف تعيين شده پيشگيري نمايند، و در ضمن از درستي حركت همه عوامل سازمان در جهت انجام دادن وظايف مربوط، به منظور دستيابي به اهداف مورد نظر اطمينان حاصل كنند.

امام علي (ع ) در زمينه نظارت و مراقبت بر اعمال و رفتار كارگزاران و كاركنان تحت مديريت خود بسيار دقيق و هشيارانه عمل مي كرد، و به اين امر اهتمام ويژه داشت. همچنين به كارگزاران ارشد و عالي رتبه خويش ‍ دستور اكيد مي داد كه افراد تحت سرپرستي خود را به دقت زير نظر داشته و مراقب اعمال و رفتار آنان باشند. ايشان در نامه معروف خود به مالك اشتر، در مورد نظارت بر عملكرد كارگزاران مي فرمايد:

ثم تفقد أعمالهم وابعث العيون من أهل الصدق والوفأ عليهم فان تعاهدك في السر لأمورهم حدوة لهم علي استعمال الأمانة و الرفق بالرعية؛[1] با فرستادن مأموران مخفي كه اهل راستي و وفاداري هستند، كارهاي آنان را زير نظر بگير، زيرا بازرسي مداوم و پنهاني تو سبب مي شود كه آنان به امانتداري و مدارا با مردم ترغيب شوند.

امام (ع ) علاوه بر سفارش در مورد ضرورت نظارت بر عملكرد افراد به ويژه كارگزاران حكومتي، و نيز دستور اكيد به كارگزاران ارشد حكومتي در مورد نظارت بر عملكرد زير دستانشان، خود نيز از نظارت بر اعمال و رفتار كارگزاران خويش غفلت نمي كرد و همواره سعي مي نمود از طريق نظارت بر عملكرد آن ها، از نقاط قوت و ضعف عملكرد آنان مطلع شود، تا بتواند نقاط قوت را تقويت كند و نقاط ضعف را از بين ببرد.

با بررسي اجمالي سخنان و سفارش هاي امام علي (ع ) به كارگزاران ارشد خود، و همچنين سيره عملي آن حضرت در نظارت و كنترل، اين نتيجه به دست مي آيد كه نظارت از ديدگاه ايشان به دو شكل: نظارت آشكار، و نظارت پنهان تقسيم مي شود.

ذكر اين نكته نيز ضروري است كه شدت و دقت نظارت و كنترل آن حضرت بر عملكرد كارگزاران خود تا به اندازه بود كه شركت يكي از كارگزاران ايشان در يك مهماني اشراقي، از نظر آن حضرت مخفي نماند.









    1. همان، نامه 53.