کد مطلب:62489 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:130

پيش بيني











دومين عنصر اصلي برنامه ريزي و يكي از مهم ترين محورهاي آن، پيش ‍ بيني است.

برنامه ريزي بدون پيش بيني، نتيجه موفق و مؤ ثري در پي نخواهد داشت. از آن جا كه برنامه ريزي، معطوف به آينده بوده و در حقيقت روشي منظم و معقول براي تعيين جهت حركت سازمان به سوي آينده به حساب مي آيد؛ قهرا پيش بيني، يكي از بخش هاي اصلي و حياتي برنامه ريزي به ويژه برنامه ريزي جامع و استراتژيك سازمان مي باشد؛ چرا كه برنامه ريزي استراتژيك غالبا براي آينده دور و بلند مدت سازمان طراحي مي شود، لذا پيش بيني در آن و بروز بيش تري پيدا مي كند.

پيش بيني، مطالعه و حدس زدن اوضاع و شرايط آينده و محاسبه آن هاست، و معمولا بر اطلاعات و آمار كنوني، و بينش شخصي مديران در خصوص حوادث و رخدادهاي آينده مبتني مي باشد.

امام علي (ع ) در موارد متعددي بر اهميت و ضرورت پيش بيني و دور انديشي تأكيد نموده و از دست زدن به كارهاي مختلف بدون دور انديشي، ژرف نگري و پيش بيني نهي كرده است. آن حضرت، عاقبت انديشي را عامل اصلي و حيات نجات از گرفتاري ها و مشكلات طاقت فرساي آينده معرفي مي كند، و در يكي از بيانات نوراني خويش مي فرمايد:

الفكر في العواقب يؤ من مكروه النوائب؛[1] فكر در مورد پيامدها (ي هر كار) از حادثه ها و مصيبت هاي ناخوشايند ايمن مي سازد.

ضرورت پيش بيني و توجه به پيامد كارها، حكمي عقلي است، و هر كس با مراجعه به خرد خويش به ضرورت آن پي خواهد برد. امير مؤ منان علي (ع ) در يكي از سخنان ارزشمند خود، توجه به عواقب و پيامد كارها و پيش ‍ بيني آن ها قبل از دست زدن به اقدامات عملي را نشانه خردمندي دانسته و مي فرمايد:

حد العقل النظر في العواقب و الرضا بما يجري به القضأ؛[2] . حد عقل و خردمندي، آينده نگري و رضايت به چيزي است كه طبق قضاي الهي اتفاق مي افتد.

سازمان ها رو به تكامل بوده و مديران و مسئولان سازمان ها همواره تلاش ‍ مي كنند تا كارآيي و اثر بخشي سازمان را افزايش داده و به رشد و توسعه لازم دست يابند. براي رسيدن به اين مقصود، فعاليت هاي متعددي در سازمان انجام مي شود؛ ليكن توجه به اين نكته ضروري است كه قبل از انجام دادن هر گونه فعاليت، به ويژه فعاليت هاي ابتكاري و نو، پيامدها و عواقب ناشي از آن فعاليت، به خوبي پيش بيني شود تا اگر اثر بخشي، كارآيي و توسعه سازمان را در پي داشت، به اجرا و انجام آن اقدام شود؛ و اگر براي سازمان فايده اي نداشت و يا داراي پيامدي نامطلوب و غير مناسب براي سازمان بود، از انجام دادن آن خودداري گردد؛ و يا به گونه اي برنامه ريزي شود كه پيامدهاي نامطلوب آن به حداقل رسيده و يا از بين برود. امام علي (ع ) مي فرمايد:

اذا هممت بأمر فاجتنب ذميم العواقب فيه؛[3] آن گاه كه تصميم به كاري گرفتي، از پيامدهاي ناگوار آن بپرهيز.









  1. غررالحكم و دررالكلم، حديث 1573.
  2. همان، حديث 4901.
  3. همان، حديث 4119.