کد مطلب:62491 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:115

عوامل تأثير گذار بر پيش بيني











مديران سازمان ها به منظور دستيابي به پيش بيني هايي كه از دقت و صحت بيش تري برخوردار باشند، بايستي عوامل تأثير گذار بر پيش بيني را شناسايي كرده و از آن ها استفاده كنند؛ چرا كه پيش بيني همواره با در صدي از خطا و اشتباه همراه است. به منظور كاهش ميزان خطا و اشتباه، لازم است علل و عوامل تأثير گذار بر پيش بيني مورد توجه جدي آنان قرار بگيرد.

عوامل متعددي در روند پيش بيني مؤ ثر بوده و آن را تحت تأثير قرار مي دهند. در اين جا تنها دو مورد از مؤ ثرترين عوامل تأثير گذار بر پيش بيني مطرح و تبيين مي شود:

الف ) تجربه

از عوامل مهمي كه مي تواند پيش بيني را تحت تأثير قرار داده و بر صحت و دقت آن بيفزايد، تجربه است؛زيرا گذشته، چراغ راه آينده مي باشد و اصولا آينده از همان روندي تبعيت مي كند كه گذشته بر اساس آن شكل گرفته است. بنابراين، وضعيت گذشته، و تجربياتي كه از مسائل و موضوعات مربوط به گذشته به دست آمده است، مي تواند به عنوان ملاك و معياري براي ارزيابي آينده قرار بگيرد؛ و آينده و مسائل مربوط به آن، بر اساس اطلاعات و آمار موجود از وضعيت گذشته، پيش بيني شود.

حفظ تجربه هاي قبلي و استفاده مناسب و بجا از اطلاعات و آمار مربوط به گذشته، ميزان صحت و دقت پيش بيني هاي مربوط به مسائل و موضوعات آينده سازمان را افزايش داده و اين امر احتمال خطا و اشتباه در پيش ‍ بيني ها

را كاهش مي دهد؛ در نتيجه مديران و مسئولان سازمان مي توانند تا حدود قابل توجهي به پيش بيني ها اعتماد كنند.

امام علي (ع ) تجربه را موجب افزايش دور انديشي و ژرف نگري، معرفي كرده و مي فرمايد:

من يجرب يزدد حزما؛[1] هر كس كه تجربه كند، دور انديش تر مي شود.

از آن جا كه موفقيت سازمان در زمينه دستيابي به اهداف خود، در گرو اين است كه پيش بيني هاي نسبتا دقيق و صحيحي از مسائل آينده و تغيير و تحولات آن داشته باشد، و با توجه به اين كه يكي از راه هاي دستيابي به پيش بيني هاي صحيح و دقيق تر، استفاده از تجربيات و اطلاعات مربوط به گذشته مي باشد، ضروري است كه مديران و برنامه ريزان با استفاده از تجربيات و توجه كافي به اطلاعات و آمار مربوط به گذشته، براي موفقيت سازمان خود تلاش كنند.

امير مؤ منان حضرت علي (ع ) اين نكته مهم را متذكر شده و مي فرمايد:

الظفر بالحزم و الحزم بالتجارب؛[2] پيروزي و موفقيت به دور انديشي، و دور انديشي به داشتن تجربه هاست.

بديهي است هر قدر تجربه بيش تر و اطلاعات ما از گذشته دقيق تر و كامل تر

باشد، پيش بيني ها دقيق تر و صحيح تر خواهد بود. البته اين نكته به معناي نفي احتمال خطا در پيش بيني ها نيست؛زيرا با وجود اطلاعات دقيق و كامل باز هم احتمال خطا را نمي توان صد در صد منتفي دانست.

بيان اين نكته ضروري است كه لزوم استفاده از تجربه، به استفاده از تجربيات خود فرد يا سازمان منحصر نمي گردد؛ بلكه بايد از تجربيات افراد و سازمان هاي ديگر، به ويژه سازمان هاي مشابه نيز استفاده كرد؛ و در پيش ‍ بيني هاي مربوط به سازمان، آن ها را نيز به عنوان يكي از ملاك ها و معيارهاي پيش بيني مورد توجه قرار داد.

ب ) نظر كارشناسان

دومين عامل از عوامل اصلي كه تأثير فراواني بر پيش بيني ها دارد، و مي تواند ميزان صحت و دقت آن ها را افزايش دهد، نظر كارشناسان و متخصصان فن مي باشد. مديران و كساني كه وظيفه برنامه ريزي را در سازمان ها بر عهده مي گيرند، بايستي نظرات افراد كارشناس و خبره، و پيش ‍ بيني آن ها در مورد آينده و اتفاقات و رويدادهاي آن را جمع آوري كرده؛سپس نقطه نظرهاي آنان را به دقت ارزيابي كنند، و به عنوان اساس و مبناي پيش بيني در مورد مسائل آينده سازمان مورد توجه قرار دهند.

دو عامل مهم در استفاده از نظر كارشناسان و خبرگان، بايد مورد توجه حدي قرار بگيرند، نخست آن كه افرادي برگزيده شوند كه در خصوص ‍ موضوع مورد نظر، واقعا كارشناس و صاحب نظر باشند، و ديگر آن كه از تجربه و تحليل و قضاوت كردن در مورد نظرات و پيشنهادهايي كه در مراحل اول ارائه مي شوند، به شدت اجتناب شود، تا افراد جرأت ابراز نظر پيدا كرده و از همرنگ شدن با جماعت، و پنهان ساختن نظرات كارشناسي خود بپرهيزند.

امير مؤ منان علي (ع ) به استفاده از نظرات كارشناسان و صاحب نظران و مشورت كردن با خردمندان سفارش كرده و مي فرمايد:

لا يستغني الحازم أبدا عن رأي سديد راجح؛[3] انسان دور انديش هيچ گاه از نظر درست و برتر بي نياز نيست.

بنابراين، مديران و همه كساني كه وظيفه برنامه ريزي را در سازمان ها بر عهده دارند، براي اين كه بتوانند آينده و مسائل و مشكلات مربوط به آن را به خوبي پيش بيني نموده، و بر اساس آن براي سازمان برنامه ريزي نمايند، لازم است كه از نظرات ديگران به ويژه افراد صاحب نظر و متخصص ‍ استفاده كنند و از خودرأيي و بسنده كردن به رأي و نظر خود اجتناب نمايند؛ چنان كه امام علي (ع ) فرمود:

الحازم لا يستبد برأيه؛[4] شخص دور انديش، در رأي و نظر خود استبداد به خرج نمي دهد.









    1. همان، حديث 7986.
    2. همان، حديث 42.
    3. همان، حديث 10878.
    4. بحار الانوار، ج 78، ص 13.