کد مطلب:62524 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:76

ساز و كار مناسب براي تصميم گيري











پس از بررسي اجمالي دو نوع عمده تصميم گيري، اين سؤ ال پيش مي آيد كه آيا مي توان نوع ديگري از تصميم گيري ارائه نمود كه از مزاياي هر دو نوع تصميم گيري بهره مند باشد، و معايب و نقاط ضعف آن ها را نداشته باشد؟ جواب اين سؤ ال را مي توان در يكي از سخنان گهربار امام علي (ع ) به نظاره نشست، كه مي فرمايد:

لك أن تشير علي وأري، فان عصيتك فأطعني؛[1] تو حق داري نظر مشورتي خود را به من بگويي، و من روي آن مي انديشم؛پس اگر بر خلاف نظر تو تصميم گرفتم بايد از من اطاعت كني.

ابن عباس به عنوان يك مشاور خوب، نظر مشورتي خود را در مسأله اي به امام علي (ع ) ارائه داد، ولي امام (ع ) با نظر او موافقت نكرد و فرمود كه تو حق داري نظر مشورتي خود را ارائه دهي؛اما تصميم گيري نهايي بر عهده من است؛و آن گاه كه تصميم نهايي من با نظر تو موافق نبود، تو وظيفه داري كه آن را بپذيري و اطاعت كني.

از اين سخن حضرت مي توان نوع ديگري از تصميم گيري را استنباط كرد، و آن اين كه مدير سازمان در مسائل پيش آمده با ديگران مشورت، و از آنان نظر خواهي كند؛ اما پس از جمع آوري آرا، تصميم گيري نهايي با خودش ‍ باشد. اين شيوه تصميم گيري كه مي توان آن را تصميم گيري مشورتي ناميد، مزايا و نقاط قوت تصميم گيري فردي و گروهي را دارد، و از مشكل كم تري برخوردار است.

اين سخن امام (ع )، از منبع وحي و كلام خداوند متعال الهام گرفته است آنگاه كه خطاب به پيامبر گرامي اسلام (ص ) مي فرمايد:

و شاور هم في الأمر فاذا عزمت فتوكل علي الله؛[2] و در كارها، با آن ها مشورت كن، پس آن گاه كه تصميم گرفتي بر خدا توكل نما.

خداوند متعال، در اين آيه شريفه، ابتدا به پيامبر گرامي اسلام (ص ) دستور مي دهد كه در كارها با مردم مشورت، و از آن ها نظر خواهي نمايد؛ و بعد مي فرمايد كه پس از مشورت، و زماني كه تصميم گرفتي بر خدا توكل كن. نكته جالب توجه در آيه شريفه اين است كه خداوند متعال بعد از اين كه به پيامبر (ص ) دستور مشورت كردن مي دهد، نمي فرمايد پس آن گاه كه تصميم گرفتيد بر خدا توكل نماييد، بلكه مي فرمايد: آن گاه كه تصميم گرفتي بر خدا توكل كن؛يعني مسأله تصميم گيري را با صيغه مفرد آورده است نه جمع؛و اين بيانگر آن است كه اگر چه خداوند متعال پيامبر گرامي اسلام (ص ) را به مشورت با مردم سفارش مي كند؛ ليكن حق تصميم گيري را از ايشان سلب نمي كند؛ و در حقيقت تصميم نهايي را خود پيامبر (ص ) بايد اتخاذ كند؛ و اين همان شيوه تصميم گيري مشورتي است.

اين شيوه تصميم گيري، هم از نقاط قوت و مزاياي تصميم گيري گروهي برخوردار است؛و هم از نقاط تصميم گيري فردي بهره مند مي باشد. بنابراين، مي تواند به عنوان يك ساز و مناسب و كارآمد براي تصميم گيري مطرح شود.









    1. نهج البلاغه، حكمت 321.
    2. آل عمران، آيه 159.