کد مطلب:62571 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:96

مقدمه











با يك نگرش جامع و سيستمي به سازمان و مديريت، به اين نكته مي رسيم كه اثر بخشي و موفقيت سازمان زماني محقق خواهد شد كه همه منابع و امكانات سازمان اعم از سرمايه، مواد اوليه، تجهيزات و ابزار و نيز منابع انساني، به صورت صحيح و مناسب تركيب و تلفيق شوند. در ميان همه منابع و امكانات سازمان، منابع انساني جايگاهي ويژه و نقشي منحصر به فرد دارد.

دليل اهميت ويژه عامل انساني در سازمان اين است كه انسان مهم ترين و مؤ ثرترين عامل در جهت دستيابي به اهداف سازماني به شمار مي رود؛ زيرا نيروي انساني به عنوان طراح و مجري سيستم ها و فرايندهاي سازماني عمل مي كند، و مديران منابع انساني سعي در ارائه برنامه هايي جهت هماهنگي بين اهداف سازمان و هدف هاي نيروي انساني داشته و براي تأمين اهداف سازماني تلاش مي كنند.

مديريت منابع انساني، يكي از ظريف ترين، دقيق ترين و پيچيده ترين نوع مديريت ها است، و از جايگاه و اهميت خاصي در سازمان برخوردار مي باشد. همين اهميت باعث شده كه امروزه مديريت منابع انساني به عنوان يكي از شريان هاي مهم و حياتي سازمان محسوب شود.

هدف اصلي مديريت منابع انساني در هر سازمان، كمك به عملكرد بهتر سازمان به منظور دستيابي به اهداف سازماني است؛و اگر چه وظيفه اصلي مديريت منابع انساني، رسيدگي به امور مربوط به كاركنان است؛ليكن تصميم گيري ها و عملكرد مديران منابع انساني به طور مستقيم در ميزان اثر بخشي سازمان و دسترسي آن به اهداف پيش بيني شده تأثير مي گذارد.

مديران منابع انساني و مسئولان امور پرسنلي، وظايف و مسئوليت هاي متعددي دارند كه در ميان آن ها، ارزشيابي شايستگي كاركنان سازمان، يكي از مهم ترين و حساس ترين آن ها است؛چرا كه ميزان موفقيت سازمان در رسيدن به هدف ها ارتباط مستقيم و تنگاتنگ با نحوه عملكرد نيروهاي انساني دارد. بنابراين، بررسي عملكرد كاركنان و ارزشيابي شايستگي آنان از جايگاهي ويژه در مديريت منابع انساني برخوردار است.

ارزشيابي شايستگي كاركنان عبارت است از: فرايند تعيين ميزان لياقت و توانايي كاركنان، از لحاظ انجام دادن وظايف و قبول مسئوليت هاي مختلف در سازمان. اين فرايند يكي از مسائل بسيار مهم و حساسي است كه سازمان و مسئولان، با آن رو به رو هستند. فرايند ارزشيابي و اخذ اطلاعات در مورد نحوه انجام دادن كار افراد، به منظور كمك به توسعه و پيشرفت آن ها، فرايندي است كه از زمان كودكي آغاز مي شود و افراد از همان آغاز زندگي همواره به صورت هاي مختلف و از جانب افراد گوناگون مورد ارزيابي قرار مي گيرند.

هر كس نخستين بار از سوي والدين خود مورد ارزيابي قرار مي گيرد. والدين با ارزشيابي فرزندان خود، و اتخاذ شيوه هاي مبتني بر تشويق و تنبيه، در تربيت مطلوب آنان سعي مي كنند. بنابراين، كودك از همان آغاز مي آموزد كه اگر كارهاي درست انجام دهد و رفتارهاي مطلوب داشته باشد مورد تشويق قرار مي گيرد، و اگر كارهاي خلاف انجام دهد و رفتار نامطلوب پيشه كند توبيخ و تنبيه مي شود.

كودك در مرحله بعد، يعني هنگامي ورود به مدرسه و همزمان با تحصيل، به گونه اي ديگر در معرض سيستم هاي رسمي ارزشيابي قرار مي گيرد. بعد از آن نيز، به صورت هايي ديگر مورد ارزيابي و سنجش واقع مي شود.

با وجود اين مديران و مسئولان سازمان و يا متخصصان و كارشناسان مسائل نيروي انساني، همواره سعي مي كنند تا سيستم هاي بهتر و مؤ ثرتري براي ارزشيابي صحيح و اصولي كاركنان طراحي و اجرا كنند، هنوز هم مديران و كساني كه وظيفه ارزشيابي كاركنان را بر عهده دارند، از روش ها و سيستم هاي ارزيابي، اصولا به خاطر نامطلوب و نامناسب بودن چگونگي و پيامدهاي آن هاست؛و اين عدم مطلوبيت دلايل متعددي دارد. شايد اصلي ترين دليل آن، پيچيدگي و حساسيت فرايند ارزشيابي است كه باعث شده تا كارشناسان و متخصصان طراحي و اجراي سيستمي جامع و دقيق براي ارزشيابي كاركنان ناتوان باشند. از ديگر مشكلاتي كه اثر بخشي نظام هاي ارزشيابي را با مشكل مواجه مي كند، وجود انواع مسائل و مشكلات ساختاري است كه منصفانه و عادلانه بودن ارزيابي ها را با شك و ترديد مواجه مي سازد.

اين مشكلات باعث شده است كه برخي از صاحب نظران نه تنها بيش تر سيستم هاي ارزشيابي را فاقد ايجاد انگيزه در كاركنان دانسته و آن ها را متضمن آموزش و پيشرفت در كاركنان ندانند؛ بلكه معتقدند كه اين سيستم ها باعث بروز تضاد در سازمان شده و عواقب ناخوشايندي براي سازمان در پي خواهد داشت.

مسأله ديگري كه در ارزشيابي شايستگي كاركنان مشكلاتي را به دنبال دارد، شاخص هايي مثل فرهنگ، عوامل فرهنگي، به ويژه تفاوت هاي فرهنگي است. همان طور كه عناصر مختلف فرهنگي مثل اعتقادات، باورها، آداب و رسوم و ارزش هاي افراد، نقش مهمي در شئون مختلف زندگي آن ها دارد؛ در سازمان نيز نبايد نقش مؤ ثر و سرنوشت ساز آن ها را ناديده گرفت؛به ويژه در كارهايي مثل ارزشيابي كه با انسان و شخصيت او مرتبط بوده و نقش مسائل فرهنگي در آن، غير قابل انكار است.

تحقيق در مورد ارزشيابي شايستگي كاركنان به منظور يافتن روش هاي مطلوب و نيز تعيين معيارهاي متناسب با فرهنگ غني اسلامي، براي ارزشيابي كاركنان در سازمان هاي مختلف جامعه اسلامي يك ضرورت است.