کد مطلب:92295 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:162

خطبه 014-در نكوهش مردم بصره











[صفحه 283]

و من كلام له عليه السلام في مثل ذلك اين نيز كلامي است كه حضرت (ع) فرموده در ذم اهل بصره ارضكم قريبه من الماء بعيده من السماء زمين شما اي اهل بصره نزديكست به آب و دور است از آسمان اما نزديكي زمين ايشان به آب بسبب آنست كه زمين ها بط و پست و مستفل است و نزديك دريا واقع شده در سراها و بساتين ايشان در هر شبانه روزي دو بار آب در مي آيد به سبب مدر و جزر آن دريا و به اندك حفري كه در زمين ايشان واقع شود آب تابع گردد پس جاي ايشان در معرض آنست كه به آب غرق شود و خراب گردد بلكه ايشان در محل تهلكه اند بسبب خوف استيلاي آب بر ايشان و منشاء مذمت ايشان از روي آنست كه چنين جاي را اختيار كرده اند بجهت مقام خود زيرا كه اين دلالت مي كند بر قلت عقل و حماقت و بلاهت ايشان. و اما دوري زمين ايشان از آسمان لازم است از مقدمه سابقه زيرا كه چون زمين ايشان در غايت هبوط و تسفل باشد بالضروره از آسمان دور خواهد بود و بعضي از اهل هيئت گفته اند كه اخفض مواضع زمين و ابعد آن از آسمان زمين بصره و حوالي آنست و بعضي گفته اند كه ظاهر اين كلام مراد نيست بلكه اشارتست به آنكه اهل بصره به جهت اتصاف به اوصاف مذمومه چنانكه سابقا مذكور شد د

ورند از نزول فيض وجود و رحمت ايشان الهي و مستعد و مستحق آنند كه عذاب نازل شود و بر ايشان و دوري زمين ايشان از آسمان كنايتست از اين معني. خفت عقولكم خفيف و ناقص است عقلهاي شما اي اهل بصره. اين اشارتست به آنكه استعداد ادراك وجوه مصالح در نفسهاي ايشان كم است و معرفت تدبير احوال در ذوات ايشان ناقص است زود انتقال مي نمايد به چيزي كه فعل آن لايق نيست به جهت ضعف عقل و تدبير و قلت معرفت مصالح و اتصاف به عنادت و حماقت. و سفهت حلومكم و ناقص است حلمهاي شما اي اهل بصره اين كلام اشارتست به آنكه ايشان موصوفند به رذيله سفاهت و سفاهت آنست كه كسي را حلم و بردباري نباشد و به اندك چيزي نفس سبعي وي هائج گردد و قوت غضبيه در حركت آيد و به سرعت و به فحش و شتيمه اشتغال نمايد. فانتم غرض لنا و اكله لا لكل و فريه لصائل پس شما نشانه ايد هر كسي را كه به سوي شما تير اندازد و لقمه آن كسي ايد كه خواهد شما را بخورد و دريده آن كسيد كه بر شما حمله آورد و خواهد كه بر شما را بدرد. اين سه صفت لازمه خفت عقل و سفاهت است كه مذكور شد و متفرع است بر آن و صفت اول اشارتست به آنكه ايشان به سرعت مقصد ايذاي موذي مي شوند و صفت دوم كنايت است از آنكه اكل مال

ايشان مر طامعان را زود ميسر است. و صفت سيوم آنست كه اشارتست به آنكه كسي كه در صدد قتل ايشان باشد كم عقل اند و ضعيف التدبير و وجوه مصالح و مفاسد را نمي دانند به جهت كم عقلي و حماقت و سفيهند و به سرعت در غضب مي شوند و حلمي و صبري ندارند پس زود از ايشان چيزي چند در وجود خواهد آمد كه موجب ايذاي ايشان باشد يا مقتضي نهب اموال و صلب نعمتهاي ايشان گردد يا مودي به قتل و هلاك ايشان شود.


صفحه 283.