-در هنگام فاتحه خواندن حتماً بايد دعاي اللّهم اغفر للمؤمنين و المؤمنات و المسلمين و المسلمات را بگويند و بعد سوره حمد و توحيد را بخوانندّ آيا در غير اين صورت فاتحه خواندن درست نيست؟

(12890)
-نام پدر و مادر حضرت مريم چيست؟

(12777)
-پيامبري كه پدر داشت امّا مادر نداشت , چه كسي بود؟

(8970)
-خوش صداترين پيامبر چه نام داشته است؟

(4738)
-چرا خداوند به ابراهيم((عليه السلام)) لقب خليل الله را عطا كرد؟
(2477)
-چرا نام پيامبر قوم لوط، لوط بوده ، مگر نه اين كه نام انبياي الهي با مسمي بوده و كامل و زيبا؟توضيح دهيد معنا و مفهوم لوط چيست؟

(1570)
-بعضي مي گويند: حضرت ابراهيم در روز سيزده بدر كه مردم به بيرون شهر رفته بودند, بت هارا شكست و مي گويند: درست نيست در اين روز به بيرون شهر برويم ; آيا اين گفته درست است ؟

(1413)
-چرا حضرت داوود با اين كه از پيامبران اولوالعزم نبود، داراي كتاب زبور بوده است؟

(1232)
-علت حرام و گناه بودن غيبت چيست؟ چرا دين اسلام بر اين موضوع حساس ميباشد و به شدت از آن نهي ميكند؟

(993)
-آيا كتاب زبور داود به زبان فارسي موجود است ؟

(870)
-جدا نمودن آيين مقدس اسلام از سنتهاي باطل چگونه است؟
(0)
-آيين كامل چه آييني است؟ و چرا بعضي اديان نسبت به بعضي ديگر كاملترند؟
(0)
-آيا كساني كه به وجود آييني به نام اسلام پي برده اند ولي به آن معتقد نمي باشند، مستحق كيفرند؟
(0)
-مفهوم آزادي در اسلام چيست(0)
-اخباريين چه كساني اند؟
(0)
-1ـ چرا بين اديان الهي تفاوت وجوددارد درحالي كه خداوند تمام احكام را بر پيامبران نازل فرموده اند پس چرا تفاوت در نماز و روزه و ساير احكام وجود دارد؟(0)
-1ـ چرا به پيروان اديان الهي كافر مي گويند در حاليكه آنها نيز پيرو دين خداوند هستند ؟(0)
-2- چرا بعضي مردم مسيحي هستند ؟ با اين كه بيشتر جمعيت دنيا رامسلمانان تشكيل مي دهند ؟(0)
-آيا مسيحيان و يهوديان و ..... به بهشت مي ورند.؟ ( به نظر من اين با منطق جور در نمي آيد كه در اديان ديگر كسي مذهبي شناخته مي شود و به خاطر خدا كار نيك مي كند و به جهنم برود به خاطر اينكه دينش اسلام نبود )(0)
-پـيـغـمبر اسلام مي گويد : به آييني مبعوث شده ام كه عمل به آن براي همه سهل و آسان است اگر آسان بودن شريعت و آيين خوب است پس چرا در اقوام و مذاهب پيشين نبوده ؟(0)
-جدا نمودن آيين مقدس اسلام از سنتهاي باطل چگونه است؟
(0)
-آيين كامل چه آييني است؟ و چرا بعضي اديان نسبت به بعضي ديگر كاملترند؟
(0)
-آيا كساني كه به وجود آييني به نام اسلام پي برده اند ولي به آن معتقد نمي باشند، مستحق كيفرند؟
(0)
-مفهوم آزادي در اسلام چيست(0)
-اخباريين چه كساني اند؟
(0)
-1ـ چرا بين اديان الهي تفاوت وجوددارد درحالي كه خداوند تمام احكام را بر پيامبران نازل فرموده اند پس چرا تفاوت در نماز و روزه و ساير احكام وجود دارد؟(0)
-1ـ چرا به پيروان اديان الهي كافر مي گويند در حاليكه آنها نيز پيرو دين خداوند هستند ؟(0)
-2- چرا بعضي مردم مسيحي هستند ؟ با اين كه بيشتر جمعيت دنيا رامسلمانان تشكيل مي دهند ؟(0)
-آيا مسيحيان و يهوديان و ..... به بهشت مي ورند.؟ ( به نظر من اين با منطق جور در نمي آيد كه در اديان ديگر كسي مذهبي شناخته مي شود و به خاطر خدا كار نيك مي كند و به جهنم برود به خاطر اينكه دينش اسلام نبود )(0)
-پـيـغـمبر اسلام مي گويد : به آييني مبعوث شده ام كه عمل به آن براي همه سهل و آسان است اگر آسان بودن شريعت و آيين خوب است پس چرا در اقوام و مذاهب پيشين نبوده ؟(0)

مطالب این بخش جمع آوری شده از مراکز و مؤسسات مختلف پاسخگویی می باشد و بعضا ممکن است با دیدگاه و نظرات این مؤسسه (تحقیقاتی حضرت ولی عصر (عج)) یکسان نباشد.
و طبیعتا مسئولیت پاسخ هایی ارائه شده با مراکز پاسخ دهنده می باشد.

  کد مطلب:26338 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:2

لطفاً در خصوص معناي ربا، موارد حلال و حرام بودن آن از ديدگاه آيات و روايات توضيح دهيد. همچنين بگوييد چرا علما در اين خصوص اختلاف نظر دارند و ديدگاه كدام يك از آن ها به واقع و اسلام نزديك تر است؟

جواب پرسش مذكور بيان مطالب زير را مي طلبد:

يكم: معناي لغوي و اصطلاحي ربا

ربا به معناي فزوني[3] و زيادتي مال و نموّ آن مي باشد.[4] ربا در اصطلاح شرع عبارت است از: معاوضة يكي از دو جنس متماثلِ مكيل يا موزون، به ديگري به زيادت در يكي از آن دو، و يا اقتراض مالي با تعهد به پرداخت چيزي بيش از مقدار قرض شده.[5]

بر اين اساس ربا هم در پول و هم در جنس هاي كه مثل هم بوده و وزن و كِيْل مي شود، وجود دارد.

دوم: آيات

آيات متعددي در خصوص حرمت ربا وجود دارد. در برخي از آيات از ربا خواري به عنوان جنگ با خدا و پيامبر(ص) ياد شده است،[6] كه اين همانند سازي، بزرگي گناه را مي رساند، زيرا رباخواري سلامت جامعه را به خطر مي اندازد و توان اقتصادي كشور را در هم مي كوبد. از سوي ديگر رباخواري فرصت انديشه و عمل را از كارگر مي گيرد. او پيوسته در انديشه است كه هرچه زودتر، سود كلان رباخوار را فراهم سازد، تا برايش دردسر فراهم نسازد.[7] همچنين ربا نقش بنيادي در جلوگيري از قرضالحسنه كه سنت بسيار ارزشمندي است، دارد. بر همين اساس در آموزه هاي ديني از آن نهي شده است. در قرآن آمده است: اي گروندگان به خدا، از خشم و عذاب خدا بپرهيزيد و از آنچه از ربا در دست شما مانده، بگذاريد و بگذريد، اگر ايمان آورده ايد. پس اگر باز نايستيد از ربا خواري، پس به جنگ خدا و رسول او برخاستهايد....[8] در آيه اي ديگر آمده است: اي كساني كه ايمان آورده ايد! ربا را چندين برابر سود و بهرة آسان ننگريد و مانند يك خوراك گوارا بر خود روا نداريد ... از خدا پروا داريد. باشد تا رستگار شويد. از آتشي بپرهيزيد كه تنها براي كافران آماده شده است.[9]

از اين آيه استفاده مي شود كه ربا خوار در نهايت در زمره كافران قرار گرفته و با آن ها محشور و در كاروان كافران، رهسپار دوزخ و درجايگاه ويژه جايگزين خواهد گرديد.[10]

سوّم: روايات

بر حرمت ربا در روايات تأكيد شده،[11] و از گناهان بسيار سنگيني به شمار آمده است، تا آن جا كه يك درهم به دست آمده از ربا، در حرام بودن مانند هفتاد بار زنا با محارم دانسته شده است. امام صادق(ع) فرمود: درهم رباً - عندا الله أشدّ من سبعين زينة كلّها بذات محرم.[12] پيامبر اسلام(ص) نيز فرمود: كسي كه ربا خواري نمايد، خداوند شكم او را از آتش جهنم به اندازه اي كه ربا خورده است، پر نمايد.[13] امام صادق(ع) يكي از پيامدهاي ربا را هلاكت و تباهي جامعه دانسته فرمود: إذا أراد الله بقومٍ هلاكاً ظهر فيهم الرّبا؛[14] موقعي كه مردم يك جامعه رو به تباهي مي روند كه ربا ميان آنان رواج پيدا كند.

در هيچ يك از آيات و روايات چيزي به عنوان مورد حلال ربا نداريم. چيزي جز نهي از ربا و حرام بودن نيست، يعني هر جا و هر معامله اي كه ربا بر آن صدق كند، بدون هيچ ترديدي حرام است. و ما رباي حلال و يا موارد حلال نداريم.

چهارم: حكم ربا

به نظر همه فقيهان و مجتهدان ربا حرام بوده و در اصل حرمت ربا بين مجتهدان اختلاف نيست و حرمت آن از ضروريات ديني به حساب آمده است. امام خميني(س) فرمود: و قد ثبت حرمته (ربا) بالكتاب والسنة و إجماع من المسلمين، بل لا يبعد كونها مِن ضروريات الدين، و هو من الكبائر الغطام.[15]

پنجم: همان طور كه اشاره شد، فقيهان و مجتهدان در اصل حرمت ربا اتفاق نظر دارند، و آنچه ممكن است مجتهدان اختلاف داشته باشند، موارد و يا تشخيص مصاديق آن است. ممكن است يك مجتهد با بهره گيري از منابع اجتهاد (عقل، كتاب، اجماع و سنت) مواردي را از مصاديق ربا نداند، ولي فقيهي ديگر آن را از مصاديق ربا بداند. در اين صورت بين مجتهدان اختلاف به وجود مي آيد. البته اختلاف فتوا اختصاص به ربا ندارد، بلكه اختلاف فقط در مسايل ديگر فقهي نيز وجود دارد.

يكي از موارد اختلاف فقها در راه هاي رهايي از حرمت ربا ظهور مي كند. برخي از مجتهدان معتقدند كه با بهره گيري از برخي راه حل ها و راهكارها ربا تحقق پيدا نمي كند تا حرام باشد.[16]

از اين راه حل ها گاهي به عنوان حيله هاي شرعي تعبير مي شود، ولي برخي از مجتهدان آن راه حل ها را قبول ندارند، چنانكه امام خميني(س) از اين دسته فقيهان بود. او فرمود: ذكروا للتخلص مِن الربا وجوهاً مذكورة في الكتب و قد جدّدتُ النظر في المسأله فوجوت أنّ التخلص في الربا غير جايز بوجهٍ مِن الوجوه ... و أما التخلص منه فغير جائز مِن وجوه الحيل؛[17] براي تخلص از ربا راه هايي را بيان كرده اند، اما من بر آن مباني و روايات تجديد نظر كردم و در نهايت اين طور دريافتم كه ربا به هيچ وجه درست نيست و هيچ كدام از راه هاي حيلة شرعي يا كلاه شرعي، حجّت ندارد و حرمت ربا در آن راه ها باقي است.

ششم: قضاوت در اين خصوص كه فتوا و ديدگاه كدام مجتهد به اسلام واقعي نزديك تر است، مشكل بوده و معيار خاصي در اين باره وجود ندارد. مجتهد مي تواند در اين مورد نظر بدهد و آن هم تازه يك فتوا و نظر مي شود در كنار نظر ساير مجتهدان و مراجع و فرقي با بقيه ندارد.

هر كدام از مجتهدان با زحمات طاقت فرسا و اجتهاد (با سعي و تلاش) احكام الهي را استنباط نموده، در اختيار ديگران قرار مي دهند و فتواي او براي خودش و ديگران حجت بوده و مجتهد در پيشگاه خداوند اجر و پاداش دارد.

بنابر مباني برخي از مجتهدان، فتواي مجتهد اعلم اولويت دارد، از اين رو برخي فقيهان معتقد هستند كه بايد از مجتهد اعلم تقليد نمود؛ زيرا او نسبت به اسلام شناخت و تخصص بيشتري دارد و فتواي او به اسلام واقعي نزديك تر است.

از آنچه كه گذشت مي توان نتيجه گرفت: حرمت ربا قطعي است و در آيات و روايات با پديدة ربا مبارزه شده و مجتهدان در اصل حرمت ربا اتفاق نظر دارند، گرچه در راه حل هاي عدم شكل گيري ربا و حرمت ربا اختلاف دارند.

[3] فرهنگ لاروس، ج 1، ص 1039.

[4] دائره المعارف الشيعه العامه، ج 10، ص 21.

[5] معارف و معاريف، ج 5، ص 618.

[6] بقره (2) آية 278 و 279.

[7] مجلة فقه، شمارة 25 و 26، ص 127؛ محمد حسين ابراهيمي، ربا و قرض در اسلام، ص 151 به بعد.

[8] بقره (2) آية 278.

[9] آل عمران (3) آية 130 - 132.

[10] مجله فقه، شمارة 25 و 26، ص 131.

[11] وسائل الشيعه، ج 18، ص 177 و 122 و 123.

[12] همان، ص 117.

[13] وسائل الشيعه، ج 18، ص 123.

[14] تحريرالوسيله، ج 1، ص 536.

[15] همان.

[16] مجلة فقه، شمارة 25 و 26، ص 147.

مطالب این بخش جمع آوری شده از مراکز و مؤسسات مختلف پاسخگویی می باشد و بعضا ممکن است با دیدگاه و نظرات این مؤسسه (تحقیقاتی حضرت ولی عصر (عج)) یکسان نباشد.
و طبیعتا مسئولیت پاسخ هایی ارائه شده با مراکز پاسخ دهنده می باشد.