کد مطلب:36445 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:322

شرايط صلح











صلح با دشمن چه شرايطي دارد؟

در زمان صلح چه بايد كرد؟

آيا بايد به قرارداد صلح پاي بند بود؟

امام علي (ع) در عهدنامه ي خود به مالك اشتر چنين مي گويد:

و لا تدفعن صلحا دعاك اليه عدوك لله في رضي، فان في الصلح دعه لجنودك، و راحه من همومك، و امنا لبلادك، و لكن الحذر كل الحذر من عدوك بعد صلحه، فان العدو ربما قارب ليتغفل، فخذ بالحزم، و اتهم في ذلك حسن الظن، و انعقدت بينك و بين عدو لك عقده او البسته منك ذمه فحط عهدك بالوفاء، و ارع ذمتك بالامانه، و اجعل نفسك جنه دون ما اعطيت،...

«... از آشتي با دشمن وقتي او ترا بدان مي خواند و خشنودي خداوند در آن است، رو مگردان كه آشتي مايه ي آسايش سپاهيان تو، و آرام بخش اندوه تو و موجب امنيت شهرهاي توست.

[صفحه 82]

اما بهوش باش و از دشمني كه با تو از در آشتي در آمده حذر كن، چه بسا كه دشمن نزديكي به تو را مايه ي فريب سازد و تو را غافلگير كند. پس احتياط و دورانديشي را از دست مده، و به دشمن گمان نيكو مبر.

و اگر با دشمن پيمان بستي، و به پيمان او را از زنهار دادي به آن وفا كن. بر سر پيمان بمان و تا پاي جان بر آن استوار باش. چه هيچ يك از فريضه هاي خداوند مانند وفاي به عهد نيست كه همه ي مردم با وجود انديشه هاي گوناگون و اختلاف عقيده شان در احترام به آن يكدل باشند. همانا كه مشركان نيز در ميان خود پيمان را گرامي دارند، چه، دريافته اند كه پيمان شكني جز تباهي حاصلي ندارد.

مبادا كه در پيمان استوار نباشي و عهدشكني. دشمن رابه آشتي خود مفريب كه تنها تيره دلان با خداوند از در ستيز در مي آيند. و خداوند عهد و پيمان را به رحمت خود وسيله ي امنيت بندگان خويش قرار داده تا در حريم آن بياسايند و در پناه او بيارامند. پس نبايد كه در عهد و پيمان تباهي و خيانت و تزوير راه يابد. پيماني مبند كه با ابهام و ناروشني همراه باشد. و چون پيماني استوار داشتي، آن را به نفع خود توجيه و تفسير مكن. اگر وفاداري به پيمان خداوند را در جائي دشوار يافتي، بر آن مشو كه به ناحق آن را فسخ كني، چرا كه بردباري در برابر دشواريها و اميدواري به رفع آنها بهتر از خيانتي است كه از پيامدهاي آن بيمناك باشي. چه پروردگار وفاي به عهد را واجب گردانيده و در صورت خيانت تو را بازخواست كند و دنيا و آخرتت تباه شود.»[1].

[صفحه 83]

بنابراين صلح از ديدگاه امام به معني دست كشيدن از حقوق عادلانه نيست، بلكه دست كشيدن از جنگ يا آشتي كردن بر پايه ي عدل است.

از اين رو امام (ع)، رعايت سه شرط را براي صلح ضروري مي داند:

1- برقراري صلح نبايد به اعتماد كردن به دشمن يا دادن امتيازات نامشروع به او منجر شود:

در زمان صلح و آشتي معمولا دشمن نيروي نظامي خود را تقويت مي كند و مي كوشد با استفاده از غفلت طرف مقابل، به داخل مواضع او نفود كند به خرابكاري بپردازد، يا به حمله ي ناگهاني دست بزند. بنابراين بيداري و هشياري، ضرورت تام دارد.

2- شرايط و مقررات پيمان صلح بايد روشن باشد و دستخوش تفسير و تحريف نگردد.

3- تا زماني كه طرف ديگر به شرايط صلح وفادار است، بايد به قرارداد صلح احترام گذاشت. شريعت اسلام حكم مي كند كه تا زماني كه دشمن موافقتنامه صلح را زير پا ننهاده، آن را محترم شماريم.

[صفحه 84]


صفحه 82، 83، 84.








    1. نهج البلاغه، نامه ي شماره ي 53.