کد مطلب:265166 شنبه 1 فروردين 1394 آمار بازدید:171

فرمايش پيامبر درباره خلفاي دوازده گانه
امام احمد بن حنبل از جابر بن سمره نقل كرده مي گويد: شنيدم رسول خدا صلّي اللّه عليه و آله و سلّم فرمود:

«يَكُونُ بَعدي اِثْنَا عَشَرَ خَلِيفَةً كُلُّهُمْ مِنْ قُريْشٍ؛

يعني:

بعد از من دوازده نفر خليفه خواهند بود كه همه آنان از قريش هستند». [1] .

اين حديث در سطح عجيبي از آن حضرت نقل شده كه به هيچ وجه قابل شك و ترديد نيست و اهل حديث به متواتر بودن آن اذعان كرده اند؛ مثلاً احمد بن حنبل آن را در مسند خويش، ج 5، با 34 سند از جابر بن سمره نقل مي كند بدين طريق: ج 5، ص 86 با يك سند، ص 87 با دو سند، ص 88 با دو سند، ص 89 با يك سند، ص 90 با سه سند، ص 92 با دو سند، ص 93 با سه سند، ص 94 با يك سند، ص 95 با يك سند، ص 96 با دو سند، ص 97 با يك سند، ص 98 با چهار سند، ص 99 با سه سند، ص 100 با يك سند، ص 101 با دو سند، ص 106 با دو سند، ص 107 با دو سند، ص 108 با يك سند و در بعضي از آنها به جاي «خليفه» كلمه «امير» ذكر شده است. مي شود گفت: مسند جابر بن سمره را در نقل احمد بن حنبل نوعاً اين حديث تشكيل مي دهد [2] و در ينابيع المودّه [3] نقل شده است كه «كُلُّهُمْ مِنْ بَنِي هاشِمٍ؛ همه آنان از بني هاشم هستند».

اين حديث در صحيح بخاري [4] از جابر بن سمره چنين نقل شده است:

«قَالَ: سَمِعْتُ النَّبِيَّ يَقُولُ: يَكُونُ اِثْنا عَشَرَ اَمِيراً فَقَالَ كَلِمَةً لَمْ اَسْمَعْها فَقالَ اَبِي اِنَّهُ قَالَ: كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ».

يعني:

«شنيدم رسول خدا صلّي اللّه عليه و آله و سلّم فرمود: دوازده نفر امير خواهند بود، كلمه ديگري فرمود كه من نشيندم، پدرم گفت: پيامبر فرمود: همه آنان از قريش خواهند بود».

ابو ميساي ترمذي آن را در صحيح [5] خود به عبارت: «يَكُونُ بَعْدِي اِثْنا عَشَرَ أَمِيراً... كُلُّهُمْ مِنْ قُرَيْشٍ» نقل كرده و اضافه مي كند كه حديثي است حسن و صحيح و مي افزايد كه اين حديث از ابن مسعود و عبداللّه بن عمر نيز نقل شده است.

«مسلم بن حجاج نيشابوري» آن را در صحيح [6] خود با شش طريق نقل نموده است. و نيز ابو داوود آن را در سنن خود نقل مي كند [7] همچنين حاكم نيشابوري [8] و صاحب كنزالعمّال [9] آن را با سه طريق از ضحاك بن قيس و جابر بن سمره و ابن مسعود نقل كرده اند.

سيوطي مي گويد: «اين حديث با الفاظ مختلف منقول است و آنگاه آن را با نُه عبارت نقل مي كند» [10] حافظ بن حجر از عبداللّه بن عمر نقل كرده مي گويد: از رسول خدا صلّي اللّه عليه و آله و سلّم شنيدم كه مي فرمود:

«يَكُونُ خَلْفِي اِثْنا عَشَرَ خَلِيفَةً، أبُو بَكْرٍ لا يَلْبَثُ اِلاّ قَلِيلاً؛

يعني:

بعد از من دوازده نفر خليفه خواهند شد، ابوبكر زندگي نمي كند مگر مدت كوتاهي».

بعد مي گويد: قسمت اوّل اين حديث، متّفق عليه است، بخاري و مسلم و ديگران آن را با طرق عديده نقل كرده اند. [11] .

نا گفته نماند كه: لازم نيست بيشتر از اين در باره اين حديث شريف صحبت شود؛ زيرا صحت و حتمي بودن آن جاي بحث نيست و همه آن را قبول كرده و به صدورش از رسول خدا صلّي اللّه عليه و آله و سلّم اذعان نموده اند، مهم اين است كه بدانيم منظور آن حضرت از اين دوازده نفر چه اشخاصي هستند؟


[1] مسند احمد بن حنبل، ج 5، ص 92.

[2] نگارنده اين مطلب را اوّل بار در كتاب منتخب الاثر، ص 12 ديدم، آنگاه به مسنداحمد مراجعه كرده ومحلهايش را شمردم، مطابق نقل منتخب الاثر، 34 طريق بود.

[3] ينابيع الموده، باب 77، ص 445.

[4] صحيح بخاري، ج 9، قبل از باب اخراج الخصوم، ص 101.

[5] صحيح ترمذي، ج 4، كتاب الفتن، باب ما جاء في الخلفاء، ص 501.

[6] صحيح مسلم، ج 2، كتاب الاماره، باب اوّل، ص 121 و 122.

[7] سنن ابوداوود، ج 2، كتاب المهدي، ص 421.

[8] مستدرك حاكم، ج 3، كتاب معرفة الصحابه (ذكر جابر بن سمره) ص 617.

[9] كنزالعمّال، حاشيه، مسند احمد، ج 5، ص 312.

[10] سيوطي، تاريخ الخلفاء، فصل مدت خلافت در اسلام، ص 10.

[11] ابن حجر، صواعق محرقه، فصل ثالث از باب اوّل، ص 18.